Zoogdier / jaargang 31 / nr.3 / herfst 2020

Image
Zoogdier 31/3 voorpagina

Hieronder kunt u Zoogdier digitaal raadplegen welke hoort bij de hardcopy van dit nummer.

De pdf van dit nummer is momenteel nog niet beschikbaar
Complete nummers komen per kalenderjaar een jaar na uitgifte beschikbaar. Word lid en ontvang automatisch de meest recente nummers van het populair wetenschappelijk tijdschrift Zoogdier thuis gestuurd. Kijk hier hoe u lid kunt worden.

Wat leren we uit telemetrieonderzoek op bever in Vlaanderen?

>
Image
Telemetrie Bever

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

Bever - soortfiche

LITERATUURLIJST

  1. Huysentruyt F., Van Daele T., Verschelde P., Boone N., Devisscher S. & Vernaillen J. (2019). Evaluatie van de monitoring van bever (Castor fiber) in Vlaanderen: Kwaliteitscontrole in het kader van het soortbeschermingsprogramma. Brussel, België: Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. PDF
  2. Campbell R.D., Rosell F., Nolet B.A. & Dijkstra V.A.A. (2005). Territory and group sizes in Eurasian beavers (Castor fiber): echoes of settlement and reproduction? Behavioral Ecology and Sociobiology 58 (6): 597–607. PDF
  3. Graf P.M., Mayer M., Zedrosser A., Hackländer K. & Rosell F. (2016). Territory size and age explain movement patterns in the Eurasian beaver. Mammalian Biology 81: 587–94. PDF
  4. Rosell F. & Kvinlaug J.K. (1998). Methods for live-trapping beaver (Castor spp.). Fauna Norvegica. Serie A. 19: 1–28. PDF
  5. Fustec J., Lode T., Le Jacques D. & Cormier J.P. (2001). Colonization, riparian habitat selection and home range size in a reintroduced population of European beavers in the Loire. Freshwater Biology 46 (10): 1361–71. PDF
  6. Korbelová J, Hamšíková L., Maloň J., Válková L. & Vorel A. (2016). Seasonal variation in the home range size of the Eurasian beaver: do patterns vary across habitats? Mammal Research 61 (3): 243–53. PDF

CONTACT

Het bos heeft duizend ogen

>
Image
Bos heeft duizend ogen

MEER WETEN

LITERATUUR

1. Donaldson S. & Kymlicka W. (2011). Zoopolis: A political theory of animal rights. Oxford University Press. PDF

2. Boonman-Berson S. (2018). Rethinking Wildlife Management. Living with Wild Animals. Wageningen: Wageningen University. PDF

3. Drenthen M. (2016). Understanding the Return of the Wolf. Ecosemiotics and Landscape Hermeneutics. In: Tønnessen M., Oma K. & Rattasepp S. (Eds): Thinking about Animals in the Age of the Anthropocene, pp. 109-126. Lexington Books. PDF

4. Group Wolf Suisse (2020). Neue Auswertung zeigt: Schweizer Wölfe reissen kontinuierlich weniger Nutztiere. PDF

5. Wolven in Nederland (2018). Meer wolvenroedels, maar schade blijft achter in Nedersaksen.

6. Karlsson J. & Sjöström M. (2011). Subsidized fencing of livestock as a means of increasing tolerance for wolves. Ecology and Society, 16(1), 16. PDF

7. Pooley S. & Marchini S. (2020). What living alongside crocodiles can teach us about coexisting with wildlife. The Conversation, May 26, 2020.

CONTACT

Een cameravalnetwerk in Diepenbeekse tuinen

>
Image
Cameravalnetwerk Diepenbeekse tuinen

MEER WETEN

AFBEELDINGEN

In het artikel zijn enkele figuren noodgedwongen achterwege gebleven. Je kan ze hier alsnog raadplegen.

Figuur 1: 26 deelnemende tuinen in Diepenbeek, 1 in Genk (N), 1 in Bilzen (O) en 1 in Hasselt (W).

Image
Deelnemende tuinen

Figuur 2: Impressie van individueel herkenbare katten in 5 tuinen. Het aantal katten in deze tuinen varieerde van 2 tot 7.

Image
Compilatie camerabeelden

Figuur 3: Frequentie van voorkomen van de verschillende wilde soorten.

Image
Frequentie soortvoorkomen

LITERATUUR

  1. Schipper J. et al. (2008). The status of the world’s land and marine mammals: diversity, threat, and knowledge. Science. 322, 225–230. PDF
  2. Koenders W. (2018). To bait or not to bait. MSc thesis. Resource Ecology Group, Wageningen University. PDF
  3. Casaer J., Milotic T., Liefting Y., Desmet P. & Janse P. (2019). Agouti: A platform for processing and archiving of camera trap images. Biodivers. Inf. Sci. Stand. PDF
  4. Baker P.J., Bentley,A.J., Ansell,R.J. & Harris S. (2005). Impact of predation by domestic cats Felis catus in an urban area. Mamm. Rev. 35, 302–312. PDF
  5. Van der Veken T., Vercayie D., Swinnen K. & Van Den Berge K. (2019). Losse waarnemingen als monitoring? Zoogdier 30, 15–17. PDF
  6. Pettett C.E., Moorhouse T.P. & Macdonald D.W. (2017). Factors affecting hedgehog (Erinaceus europaeus) attraction to rural villages in arable landscapes. Eur. J. of Wildl. Res. 63:54. PDF
  7. Bruijn Z. (1994). Bunzing in de buitenmuur. Zoogdier 5/2, 16–19. PDF
  8. Van Den Berge K. (2009). Hoop voor de boommarter, vrees voor de bunzing. Inbo Nieuwsbr. 12, 1. PDF
  9. Westra S.A., Menses N., Mol R. (in druk). Resultaten uit Deventer in landelijk burgerwetenschapsproject met wildcamera's. De Levende Natuur.
  10. Rocha D.G., Ramalho E.E. & Magnusson W.E. (2016). Baiting for carnivores might negatively affect capture rates of prey species in camera-trap studies. J. Zool. 300, 205–212. PDF

WEBREFERENTIES

CONTACT

Veilig oversteken met voorzieningen op maat

>
Image
Veilig oversteken met voorzieningen op maat

SOORTBESCHRIJVING

LITERATUUR

  1. Bosma, H. (2018). De otter - van uitsterven tot nieuw begin. Bornmeer 2018. 95p. Aankopen?
  2. van der Grift E.A., Snep R.P.H. & Verboom J. (2002). Het effect van faunapassages bij rijkswegen op de levensvatbaarheid van dierpopulaties. Potentiële onderzoeklocaties. DWW-Ontsnipperingsreeks deel 41. Alterra-rapport nummer 611, Wageningen. 76p. PDF
  3. Haasnoot R. (2013). Faunavoorzieningen: Functionaliteit, Effectiviteit en Toekomstig onderzoek. MSc. Stagerapport. Universiteit Utrecht, Ecologie en Biodiversiteit, Utrecht. PDF
  4. Kuiters L., Lammertsma D., Jansman H. & Niewold F. (2014). Sterke toename verkeerssterfte bij otters: maatregelen dringend nodig. Zoogdier 25-4: 10-13. PDF
  5. Kuiters L., de Groot A., Lammertsma D., Jansman H., Bovenschen J., Laar M. & Niewold F. (2019). Terug van weggeweest, de otter in Nederland. De Levende Natuur 120 - 6: 241-244.
  6. Kuiters A.T. & Lammertsma D.R. (2018). Actualisatie van infrastructurele knelpunten voor de otter; Overzicht van knelpuntlocaties met mate van urgentie voor het nemen van mitigerende maatregelen. Wageningen, Wageningen Environmental Research, rapport 2915. 41p. PDF
  7. Kuiters A.T., de Groot G.A., Lammertsma D.R., Jansman H.A.H., Bovenschen J., Boerwinkel M.C.& Laar M. (2019). Genetische monitoring van de Nederlandse otterpopulatie. Ontwikkeling van populatieomvang en genetische status 2018/2019. WOt-technical report 157. Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, Wageningen. 54p.
  8. Lammertsma D.R. & Niewold F.J.J. (2016). Otter lutra lutra. In: Broekhuizen S., Spoelstra K., Thissen J.B.M., Canters K.J. & Buys J.C. (redactie). Atlas van de Nederlandse zoogdieren. Natuur van Nederland 12, Zoogdiervereniging: 247-250. Aankopen?
  9. Madsen A.B. (1996). Otter Lutra lutra mortality in relation to traffic, and experience with newly established fauna passages at existing road bridges. Lutra 39: 76-90.
  10. Niewold F. & Bosma H. (2013). Traject A6 Lemmer-Joure (FR12) gevaarlijke barrière voor otters. Analyse en voorstellen voor aanvullende mitigerende maatregelen. Rapport NWI-OT2013-04, Doesburg. 7p.
  11. Wansink D. E. H., Brandjes G. J., Bekker G. J., Eijkelenboom M. J., van den Hengel B., de Haan M.W. & Scholma H. (2013). Leidraad Faunavoorzieningen bij Infrastructuur. Rijkswaterstaat & ProRail. 120p. PDF

TABELLEN EN GRAFIEKEN

Tabel 1. Het aantal aanwezige en in gebruik zijnde otterbuizen onder wegen per provincie binnen het huidige leefgebied voor en na de herintroductie (2002) tot 2020.

 

Aanleg voor 2002

Aanleg na 2002

Totaal

 

locatie

aanwezig

benut

aanwezig

benut

aanwezig

benut

Overijssel

11

9

16

9

27

18

Friesland

4

4

7

7

11

11

Drenthe

 

 

1

1

1

1

Noord Oostpolder

 

 

1

0

1

0

Gelderland

 

 

1

1

1

1

Zuid-Holland

 

 

3

0

3

0

Som

15

13

29

18

44

31

Tabel 2. Omstandigheden waarbij otterbuizen niet in gebruik waren.

Omstandigheden niet gebruikte otterbuizen

Aantal

Ver van water/moeras

5

Constructie ingewikkeld

4

Nabij duiker

3

Raster onvolledig

1

Som

13

Figuur 3. Het gemiddelde aantal verkeersslachtoffers per jaar onder otters op een vijftal wegtrajecten voor en na de aanleg van otterbuizen met begeleidende rasters. Voor aanleg 26 omgekomen exemplaren  (aantal otterbuizen=29) en na aanleg 6 (aantal otterbuizen=37).

Figuur 4. Het percentage otters dat tijdens de jaarlijkse genetische monitoring is aangetroffen op intensief gebruikte spraintlocaties in en nabij het kerngebied Wieden/Weerribben. Otterbuizen n=33; bruggen n=83; wissels over wegen n=40; fauna uittreedplaatsen, wissels, andere plekken n=61.

Figuur 5. Het totaal aantal manlijke en vrouwelijke otters dat tijdens de jaarlijkse genetische monitoring is aangetroffen op intensief gebruikte spraintlocaties in en nabij het kerngebied Wieden/Weerribben.

Figuur 6. Verband tussen het jaarlijkse aantal verkeersslachtoffers en de populatie omvang van otters binnen en direct aan de grenzen van de Wieden. Best fittende trendlijn (P < 0,01).

CONTACT

Dassen verleiden met vroegrijpende mais?

>
Image
Dassen verleiden met vroegrijpe mais

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

CONTACT

Leven na de Dood

>
Image
Leven na de Dood

MEER WETEN

LITERATUUR

  1. Beekers B., Meertens H., Reiniers K. & Helmer W. (2017). Circle of life. ARK Nature Internship Report. PDF
  2. EMIS (2013). Besluit van de Vlaamse Regering betreffende dierlijke bijproducten en afgeleide producten. Belgisch Staatsblad PDF
  3. Bade T., van den Berg A., Dudek M., Kor G., Linnartz L., Piek H. & Visser B. (2005). Dood doet leven. (R. Lardinois, Ed.). Utrecht: KNNV Uitgeverij. Aankopen?
  4. Henkens R.J.H.G. (2007). Veterinaire risico’s en mogelijkheden voor recreatief medegebruik van een robuuste verbinding tussen de Oostvaardersplassen en het Horsterwold. Wageningen. PDF
  5. Erbeling L. & Erbeling M. (1986). Faunistische und oekologische Untersuchungen zur Sukzession aasbesuchender Coleopteren im südlichen Eggebirge.
  6. Koch K.C., Freude H., Harde K.W. & Lohse G. A. (1989). Ökologie, Band 1. Die Käfer Mitteleuropas.
  7. Van Wielink P. (2004). Kadavers in De Kaaistoep: de natuurlijke successie van kevers en andere insecten in een vos en een ree. Entomologische Berichten 64(2), 34–50. PDF
  8. Matuszewski S., Bajerlein D., Konwerski S. & Szpila K. (2008). An initial study of insect succession and carrion decomposition in various forest habitats of Central Europe. Forensic Science International 180 (2/3), 61-69. PDF
  9. Benbow M.E., Tomberlin J. & Pechal J. (2013). Seasonal Necrophagous Insect Community Assembly During Vertebrate Carrion Decomposition. Journal of Medical Entomology 50 (2), 440-450. PDF
  10. Gu X., Haelewaters D., Vanpoucke S. & Wiegleb G. (2014). Carcass ecology – more than just beetles. Entomologische Berichten 74 (1-2), 68-74. PDF
  11. Colijn E.O. (2014). Kevers op kadavers in Nederland, de stand van zaken. Entomologische Berichten, 74 (1-2), 60-67. PDF
  12. Schilthuizen M. & Vallenduuk H. (1998). Kevers op kadavers. Utrecht: KNNV Uitgeverij.

CONTACT

Dood doet leven

>
Image
Dood doet leven

MEER WETEN

LITERATUUR

  1. Beekers B., Meertens H., Reiniers K., Meissner R. & Colijn E. (2015). Brochure Dood doet Leven. Ruimte voor aaseters in onze natuur. ARK Natuurontwikkeling. PDF
  2. EUR-Lex (2009). Verordening (EG) nr. 1069/2009 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten en afgeleide producten […]. PDF
  3. Beekers, B., Gauggel K.F., Gu X., Haas D., Krawczynski R., Lysakowski B., Raes D. & Wiegleb G. (2017). Mitteleuropäische Wirbeltierarten an Kadavern. Säugetierkundliche Informationen 10 (53): 389-406. PDF
  4. Colijn E.O. (2014). Kevers op kadavers in Nederland, de stand van zaken. Entomologische Berichten 74 (1-2): 60-67.
  5. Colijn E.O. (2018). Grote kadavers: mini-ecosystemen voor insecten. Presentatie Veldwerkplaats Dood doet leven, Bezoekerscentrum De Kennemerduinen, 4 juli 2018. PDF

CONTACT

Korte Berichten

>

Waarnemingen

>

Diversen

>
  • WerkVeldWerk - publicatiereferenties:
  1. Kurstjens G. & Jansen W. (2002). Tien jaar bevers in Limburg. Zoogdier, 13(3), 11-15. PDF
  2. Kurstjens G. & Niewold F. (2011). De verwachte ontwikkelingen van de beverpopulatie in Nederland: naar een bevermanagement. Kurstjens Ecologisch Adviesbureau. PDF

Literatuurlijst

>

Via deze link kunt u de complete literatuurlijst van Zoogdier 31-3 downloaden.