Pallas' eekhoorn
Pallas’ eekhoorn (Callosciurus erythraeus) komt van oorsprong voor in Zuidoost-Azië. Hij is net zo groot als of iets groter dan de inheemse eekhoorn. De vacht is olijfgroen tot bruin en de buik is vaak oranjerood, maar kan ook geelwit zijn. In 2008 werd rond Weert een populatie ontdekt. Deze konden succesvol worden weggevangen. Sindsdien zijn er in Nederland alleen nog losse meldingen van ontsnapte dieren geweest. In het buitenland is gebleken dat Pallas’ eekhoorn inheemse eekhoorns verdringen. Daarom is het belangrijk ontsnappingen te voorkomen en vrijlevende dieren op te sporen.
Uiterlijke kenmerken
Pallas’ eekhoorn is net zo groot als of iets groter dan de eekhoorn. De vacht is olijfgroen tot bruin. De buik is meestal oranjerood, maar kan ook geelwit zijn; vaak is dit niet goed te zien. De staart valt wel op en neemt bijna de helft van de totale lichaamslengte in beslag. De kleur van de staart verloopt van olijfgroen tot bruin naar opvallend grijs op de achterste helft. Oorpluimen zijn afwezig.
Afmetingen
Lengte kop-romp: 20-26 cm
Lengte staart: 16-20 cm
Gewicht: 280 tot 420 g
Gelijkende soorten
De eekhoorn komt qua grootte en gewicht overeen, maar is anders gekleurd. De kleur van Pallas’ eekhoorn wijkt ook af van die van de Japanse eekhoorn en de grijze eekhoorn. Pallas’ eekhoorn heeft geen oorpluimen.
Habitat
In Azië leeft Pallas' eekhoorn zowel in tropische bossen als in sub-alpiene loof- en naaldbossen boven de 3000 m. Waarschijnlijk zijn alle naald-, loof- en gemengde bossen in Nederland min of meer geschikt voor de soort. Bij Weert kwam de soort voor in minimaal twee bostypen. Een bos met inlandse eik, Amerikaanse eik, zwarte els, gewone es, ruwe berk, fijnspar, Douglasspar, populier, lijsterbes en bramen en varens in de ondergroei. Het andere bostype is meer een elzenbroekbos met zwarte els, gewone es, eik, ruwe berk, populier, vogelkers en een ondergroei van bramen en varens.
Leefwijze
Pallas’ eekhoorn is overdag actief.
Voedsel
Het voedsel bestaat uit voornamelijk uit bloemen, noten, zaden, vruchten en boombast. Daarnaast soms insecten, paddenstoelen en vogeleieren.
Territorium en leefgebied
Territoria van individuen overlappen, die van mannetjes onderling vaker dan die van vrouwtjes onderling. Territoria van mannetjes (1,3,-3,8 ha) zijn een stuk groter dan die van vrouwtjes (0,5-0,8 ha).
Verblijfplaats
Pallas’ eekhoorn bouwt nesten in boomkronen, minder vaak in boomholten, soms in gebouwen. Nesten bestaan uit takken, grassen en mossen. Ze lijken op die van de eekhoorn, maar de nesten van Pallas' eekhoorn zijn vaak 2-3 keer zo groot.
Voortplanting
Paringen van Pallas’ eekhoorns vinden plaats in de ochtenduren. Dominante mannetjes jagen andere mannetjes weg, waarna hij met een vrouwtje paart. Na de paring laat het mannetje een kenmerkende roep horen en bewaakt haar nog een poosje. Het vrouwtje paart daarna met nog enkele (4-11) andere mannetjes. Ze bouwt een nest op een beschermde plek en baart daar de jongen. Er zijn jaarlijks 1 tot 3 worpen. Gemiddeld is de worpgrootte 2,4 jongen, maximaal 4. De jongen worden door het vrouwtje grootgebracht.
Leeftijd
In gevangenschap kunnen ze tot 17 jaar oud worden.
Pallas’ eekhoorn staat sinds 2016 op de Unielijst van invasieve soorten. Hij ontbreekt op de Huis- en hobbydierenlijst (de Positieflijst). De soort mag dus niet worden gehouden, gefokt of verhandeld in Nederland en in de Europese Unie. Tevens geldt voor lidstaten de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen, te verwijderen of, als dat niet lukt, zodanig te beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Impact op inheemse natuur
Pallas’ eekhoorn kan leven in dezelfde gebieden als de inheemse eekhoorn en concurreert daarmee om voedsel en ruimte. In Zuid-Frankrijk is geconstateerd dat daar waar Pallas’ eekhoorn zich een aantal jaren heeft gevestigd, de rode eekhoorn verdwijnt. Dit komt mogelijk doordat dichtheden van Pallas’ eekhoorn veel hoger zijn dan die van de eekhoorn, mogelijk (zoals ook bij de grijze eekhoorn) door ziektes die bij zich dragen en waar ze zelf geen last van hebben.
In Japan is onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van ectoparasieten bij Pallas’ eekhoorn. Er werden drie soorten ectoparasieten aangetroffen. Deze kunnen ziekten overbrengen die voor mensen gevaarlijk kunnen zijn.
Pallas’ eekhoorns zijn echte knagers. Door het strippen van de schors en bast van takken en bomen kunnen Pallas’ eekhoorns schade veroorzaken in bossen, boomgaarden, kwekerijen en tuinen. Boomtoppen en soms zelfs hele bomen kunnen hierdoor afsterven. Ze knagen daarnaast ook aan kabels, plastic leidingen en dakconstructies.
Zicht
Pallas’ eekhoorns leven vaak dicht bij mensen. Vrijlevende dieren zijn daardoor eenvoudig waar te nemen.
Sporen
• Vraatsporen
Het strippen van boomschors kan erg opvallend zijn, en wordt gebruikt als aanwijzing voor de aanwezigheid van Pallas’ eekhoorn. De inheemse eekhoorn doet dit veel beperkter.
Geluid
Pallas’ eekhoorns laten een alarmroep horen om te waarschuwen voor predatoren. Ook voor en na een paring worden luide roepen uitgestoten.
Waarnemingen doorgeven
Exotische eekhoorn waargenomen? Geef hem door via dit meldpunt.
Wereld
Van oorsprong komt de soort voor in Zuidoost-Azië, van het westen van het Maleisisch schiereiland tot in China. Naar het westen tot in India. Door ontsnappingen of loslatingen komt Pallas’ eekhoorn ook voor in Japan, Argentinië en Europa.
Europa
Gevestigde populaties zijn gemeld uit Zuid-Frankrijk, België, Nederland en Italië. Een populatie in een park in België (Dadizele, West-Vlaanderen) werd succesvol weggevangen.
Nederland
Pallas' eekhoorn werd in Nederland voor het eerst rond 1998 in het wild waargenomen ten oosten van het Limburgse Weert. Het ging om 10-12 dieren waren ontsnapt bij een handelaar. In 2006 werden enkele exemplaren gemeld uit America, iets noordelijker in Limburg. Ook deze dieren waren ontsnapt. In 2008 werd een populatie ontdekt in een gebied van ca. 50 km2 in en rond Weert (waaronder enkele individuen net over de grens met België). Middels een succesvolle georganiseerde campagne werden hier in de jaren 2011-2015 249 dieren weggevangen. In de jaren daarna werden nog slechts incidenteel losse meldingen gedaan.
Geverifieerde losse meldingen zij daarnaast gedaan in de provincies Utrecht (Barneveld) en Noord-Brabant. De meest recente geverifieerde waarneming was in Tilburg in 2023. Van een gevestigde populatie is in Nederland nergens meer sprake.
Waarschijnlijk zijn in 1998 een aantal Pallas’ eekhoorns ontsnapt bij een dierenhandel.
Op dit moment is er geen populatie Pallas’ eekhoorns meer aanwezig in Nederland.
Een aantal mensen in Nederland houdt Pallas’ eekhoorns als huisdier. In Nederland zijn enkele tientallen uitheemse (exotische) eekhoornsoorten verkrijgbaar in de dierenhandel. Overigens komt er medio 2024 een handelsverbod voor de Pallas’ eekhoorn en ook voor de grijze eekhoorn en de Amerikaanse voseekhoorn.
Pallas’ eekhoorns veroorzaken veel schade aan en rondom huizen. Denk hierbij aan schade aan houten dakdelen van huizen, pvc-buizen en – kabels (elektriciteit, afvoer) en bomen. Verder vormt de Pallas’ eekhoorn een risico voor de inheemse rode eekhoorn. De Pallas’ eekhoorn verdringt de rode eekhoorn.
Wereldwijd proberen landen hun unieke natuur (biodiversiteit) te behouden voor onze kinderen en kleinkinderen. Invasieve exoten, zoals de Pallas’ eekhoorn, kunnen eraan bijdragen dat de natuur wereldwijd steeds meer op elkaar gaat lijken. De Pallas’ eekhoorn kan de inheemse rode eekhoorn verdringen uit (delen van) Nederland. Dat willen we voorkomen.
Dit is een soort die hier van oorsprong niet thuishoort en door menselijk handelen in de natuur is terechtgekomen. Invasieve exoten kunnen zich in onze natuur vestigen, verspreiden en schade toebrengen aan de natuur, de economie en/of volksgezondheid. De Pallas’ eekhoorn is een invasieve exoot die schade kan toebrengen aan natuur en economie.
Het is erg waardevol als u let op de aanwezigheid van de Pallas’ eekhoorn en waarnemingen meldt van de Pallas’ eekhoorn via www.telmee.nl of waarneming.nl of door een mail aan info@zoogdiervereniging.nl (liefst met een digitale foto van de eekhoorn). Ook kunt u bellen: 024-7410500.
Pallas’ eekhoorn staat sinds 2016 op de Unielijst van invasieve soorten.
Pallas’ eekhoorn ontbreekt op de Huis- en hobbydierenlijst (de Positieflijst).
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Rodentia (Knaagdieren)
Familie: Sciuridae (Eekhoorns)
Geslacht: Callosciurus
Soort: Callosciurus erythraeus