Geritsel in de lente: de egel is terug

Wanneer de egel ontwaakt, breekt een belangrijke fase aan. De vetreserves zijn grotendeels uitgeput en het dier is verzwakt. De eerste prioriteit is dan ook het snel aanvullen van energie, dus ze gaan direct op zoek naar voedsel. Vooral regenwormen, kevers, larven en slakken staan op het menu. In het vroege voorjaar is het voedselaanbod nog beperkt en sterk afhankelijk van weersomstandigheden. Natte, zachte nachten zijn gunstig, omdat regenwormen dan makkelijker bereikbaar zijn. In deze fase kunnen egels grote afstanden afleggen op zoek naar voedselrijke plekken. Het succes van deze zoektocht is bepalend voor hun verdere conditie en overlevingskansen.

Na de eerste herstelperiode neemt de activiteit verder toe. Egels vergroten hun leefgebied en gaan actief op zoek naar partners. Het paarseizoen loop van april tot in de zomer. Na de paring bouwt het vrouwtje een nest van bladeren, gras en mos, waarin later in het jaar de jongen worden geboren.

De jongen worden meestal geboren tussen eind juli en half oktober. Bij de geboorte zijn de jonge egels blind en hebben ze zachte, witte stekeltjes, die later worden vervangen door de bekende bruine stekels. De eerste weken zijn ze volledig afhankelijk van hun moeder. Verstoring van het nest kan in deze periode grote gevolgen hebben voor hun overleving.

Juist in het voorjaar zijn egels extra kwetsbaar. Door hun verhoogde activiteit en de grotere afstanden die ze afleggen, nemen de risico’s toe. Een van de grootste gevaren is het verkeer. Egels reageren bij dreiging door zich op te rollen of stil te blijven staan. Een effectieve strategie tegen natuurlijke vijanden, maar niet tegen auto’s. Jaarlijks worden daarom veel egels aangereden. Daarnaast kunnen versnippering van leefgebieden, het ontbreken van schuilplaatsen en een tekort aan voedsel en water een rol spelen.

Wanneer een egel overdag actief is kan dit wijzen op problemen, zoals ziekte, ondervoeding of uitdroging. In zulke gevallen is het verstandig om contact op te nemen met een egelopvang. Zij kunnen beoordelen of hulp nodig is en passende zorg bieden.

Met relatief eenvoudige maatregelen kunnen mensen bijdragen aan een geschikt leefgebied voor egels. Denk aan het creëren van doorgangen tussen tuinen, het laten liggen van bladeren of takken en het vermijden van het gebruik van gifstoffen.

In het voorjaar is het daarnaast belangrijk om extra alert te zijn in het verkeer, vooral in de schemering en ’s nachts. Door snelheid te minderen in woonwijken en bij groenstroken, kan leed worden voorkomen.

• Wil je meer weten over de egel en over wat we zelf kunnen bijdragen voor deze soort? Bekijk de veelgestelde vragen op de website van de Zoogdiervereniging.

Tekst: Valérie Basten
Beeld: Rick Boerboom; Theone Knecht-Evers; Koos Dansen