2025 was het Jaar van de woelmuis
In Nederland leven wel vijf soorten woelmuizen. Dit zijn bijvoorbeeld hele algemene soorten, zoals de veldmuis, maar ook de zeer zeldzame noordse woelmuis. De Zoogdiervereniging riep 2025 uit tot het Jaar van de woelmuis om aandacht te vragen voor alle verschillende woelmuissoorten en te laten zien hoe leuk, bijzonder en nuttig deze kleine zoogdieren zijn. We blikken terug op een succesvol jaar.
Braakballen, braakballen en nog meer braakballen!
Woelmuizen vormen een belangrijk onderdeel van het menu van veel soorten roofvogels. Braakbalonderzoek was dan ook één van de belangrijkste thema’s in het Jaar van de woelmuis. Een kleine greep uit de verschillende activiteiten:
Recordpoging woelmuizen pluizen
Eén van de grootste acties in het Jaar van de woelmuis was de ‘recordpoging woelmuizen pluizen’. Normaal gesproken pluizen vrijwilligers van de Zoogdiervereniging in een jaar zo’n 30.000 woelmuizen uit braakballen. Zou het lukken om in 2025 dit aantal flink te overstijgen? Het antwoord bleek ja, want met een eindstand van ruim 47.000 woelmuizen werd dit doel ruim behaald.
In december werd de Gouden Braakbal-trofee uitgereikt aan Jan Alewijn Dijkhuizen. Met ruim 6.000 geplozen woelmuizen werd hij uitgeroepen tot beste pluizer van het jaar. Dit zorgde voor de nodige media-aandacht, zoals dit fragment bij Hart van Nederland.
Opleiden (nieuwe) pluizers
Voor nieuwe (en ervaren) pluizers werden er gedurende het jaar diverse pluisactiviteiten georganiseerd. Dit begon op 24 januari met een pluisactiviteit op de Zuidas. Onder begeleiding van ervaren pluizers werden de braakballen ontleed en de prooiresten op naam gebracht.
Ook is er geluisterd naar de feedback van vrijwilligers en is er gewerkt aan een digitale, interactieve zoekkaart. Deze nieuwe zoekkaart biedt meer informatie en maakt het makkelijker om muizenschedels stap voor stap te determineren.
Braakballen door de CT-scan
In het Jaar van de woelmuis is er in samenwerking met Naturalis en het Radboud UMC een proef gedaan met het maken van CT-scans van braakballen. Per braakbal werd er gekeken of de inhoud op beeld te herkennen is zonder te pluizen. De eerste resultaten zijn positief, maar er is nog wel een lange weg te gaan voordat deze methode ingezet zou kunnen worden voor het NEM Verspreidingsonderzoek Muizen.
Primeur: eerste zoogdierlivestream op Beleef de Lente!
Al sinds 2007 kunnen we via de Beleef de Lente-camera’s van Vogelbescherming Nederland smullen van unieke, spectaculaire en soms ontroerende beelden van diverse vogels. Dit jaar voegden we daar een bijzondere nieuwe soort aan toe: de woelmuis! Een zoogdier-cam was bovendien een primeur in de Beleef de Lente-geschiedenis.
De woelmuizen waren te vinden bij de livestream van de torenvalk. Naast het Jaar van de woelmuis was 2025 namelijk ook het Jaar van de Torenvalk. Een logische reden om de twee livestreams op Beleef de Lente met elkaar te combineren, ook omdat woelmuizen een belangrijke voedselbron vormen voor torenvalken.
Op zoek naar de ondergrondse woelmuis
Van alle soorten woelmuizen is de ondergrondse woelmuis één van de meest verborgen en onbekende. In augustus werd daarom een vangactie uitgevoerd in Zeeuws-Vlaanderen om op zoek te gaan naar deze soort. Diverse muizendeskundigen kwamen vanuit het hele land naar Zeeland. Dankzij hun gezamenlijke inspanning is de soort weer succesvol waargenomen.
Woelmuizendag op Tiengemeten
Alle diverse activiteiten kwamen op 13 september samen op de Woelmuizendag op Tiengemeten. Bezoekers konden mee met de excursies ‘muizen vangen’ (door Herman de Jongh) en ‘muizenkeutels zoeken’ (door Wesley Overman) en uiteraard werden er ook op deze dag weer braakballen geplozen, onder begeleiding van Ger Maatkamp.
Daarnaast waren er lezingen over de verschillende soorten muizen (door Jan Alewijn Dijkhuizen), het onderzoek naar de noordse woelmuis op Tiengemeten (door Merijn van den Hoogenhoff) en het onderzoek naar fossiele woelmuizen in Nederland (door Francien Dieleman).
Meer over woelmuizen
Iedere woelmuissoort werd dit jaar uitgelicht in een eigen nieuwsbericht. Meer weten over de diverse soorten? Lees hier de berichten terug:
Ook de media hebben dit jaar veel aandacht besteed aan het Jaar van de woelmuis. Bekijk hier bijvoorbeeld de items terug van Binnenstebuiten en Natuurlijk Zoëy.
Vrijwilligers, bedankt!
Het Jaar van de woelmuis was niet mogelijk geweest zonder de bijdragen van alle vrijwilligers. Jullie kennis en vooral enthousiasme heeft geleid tot een succesvol jaar vol boeiende activiteiten en met mooie resultaten. Bedankt voor jullie inzet!
Tekst: Eveline van der Jagt
Foto’s: Annette Konijnendijk, Neeltje Huizenga, Eveline van der Jagt
Video: Beleef de Lente (Vogelbescherming Nederland)
