Rode neusbeer
De rode neusbeer (Nasua nasua) is een middelgroot roofdier. Door zijn lange snuit en geringde staart is hij onmiskenbaar. Oorspronkelijk komt de rode neusbeer in Zuid-Amerika voor. In verschillende Europese landen, waaronder Nederland, worden af en toe ontsnapte of losgelaten exemplaren gemeld. Alleen op het Spaanse eiland Mallorca kon zich tot nu toe een populatie vestigen. Verwacht wordt dat vrijgelaten of ontsnapte rode neusberen ook in ons land in het wild kunnen overleven en zich kunnen voortplanten. Het dier wordt beschouwd als invasieve exoot.
Uiterlijke kenmerken
Wat betreft het formaat kan de rode neusbeer vergeleken worden met een vos, maar dan met kortere poten. De vachtkleur varieert van grijsachtig, oranjeachtig tot roodachtig bruin. Kenmerkend zijn de lange, geringde staart en de smalle kop met een lange, iets opgewipte snuit. De oren zijn klein, rond en witomrand. Rond de ogen bevinden zich bleke vlekken. De poten zijn voorzien van lange, sterke klauwen.
Afmetingen
Lengte kop-romp: 43-58 cm
Lengte staart: 42-55 cm
Gewicht: 2-7 kg
Mannetjes worden groter en zwaarder dan vrouwtjes.
Gelijkende soorten
Net als een wasbeer heeft de rode neusbeer een geringde staart. Zijn snuit is echter veel langer en de kop smaller.
Habitat
Rode neusberen leven in hun gebied van oorsprong in een grote variatie aan (sub)tropische bossen, zowel in droge bossen als regenwoud en savannen. Ze komen voor tot op 2500 meter hoogte.
Leefwijze
Rode neusberen zijn overdag actief, vooral in de ochtend en tegen de avond. Ze foerageren veel op de grond, maar ook in bomen. De nacht wordt doorgaans doorgebracht in bomen, op richels van rotsen of (indien aanwezig) in een nest.
Voedsel
Rode neusberen zijn omnivoren en opportunistische voedselzoekers. Ze leven bij voorkeur van insecten en andere geleedpotigen (spinnen, miljoenpoten) en fruit, maar eten ook planten (waaronder landbouwgewassen), kleine vertebraten en vermoedelijk ook aas.
Territorium en leefgebied
Ze leven in groepen van doorgaans 10-30 dieren die vooral bestaan uit verwante volwassen vrouwtjes en hun jongen. Over territoriumgroottes is weinig bekend, maar een neusbeergroep in Brazilië had een leefgebied van 500 hectare.
Verblijfplaats
Rode neusberen kunnen nesten maken, maar gaan waarschijnlijk vaak gewoon op een dikke tak liggen.
Voortplanting
In het voorplantingsseizoen voegt zich een man bij de groep voor de bevruchting. Na de bevruchting verlaat de man de groep om een solitair leven te leiden. Na een draagtijd van 74 tot 77 dagen verlaat het vrouwtje de groep om 1-7 (gemiddeld 4) jongen in een nest in een boom te werpen. Na 5-6 weken keert het vrouwtje met de jongen terug naar de groep.
Leeftijd
In het wild kunnen neusberen 7-10 jaar oud worden.
Natuurlijke vijanden
In Zuid-Amerika zijn grote katachtigen de belangrijkste predatoren van de rode neusbeer.
Bedreiging en bescherming
De rode neusbeer staat op de Unielijst Invasieve Exoten en ontbreekt op de Huis- en hobbydierenlijst (de Positieflijst). Dit betekent dat de soort in Nederland en de EU niet mag worden gehouden of verhandeld. Verder geldt voor lidstaten de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen, te verwijderen, of als dat niet lukt, zodanig te beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen. Er geldt een overgangsregeling voor mensen die dieren van de lijst houden op het moment van het ingaan van de lijst.
Impact op inheemse natuur
Rode neusberen zijn omnivoren (zie onder ‘Voedsel’) en kunnen als zodanig een bedreiging vormen voor onder meer kleine gewervelden. Ze kunnen daarnaast schade veroorzaken aan landbouwgewassen en gehouden kippen en ander gevogelte.
Ze zijn dragers van diverse ziekteverwekkers (zoals Leptospira) en parasieten die voor mens en (huis)dier schadelijk zijn.
Zicht
Rode neusberen zijn dagactief en daardoor relatief eenvoudig waar te nemen.
Waarnemingen doorgeven
Wereld
De rode neusbeer komt inheems voor in alle landen van Zuid-Amerika, behalve in Chili. Hij leeft vooral in het laagland ten oosten van de Andes, van Colombia en de Guyanas in het noorden tot Uruguay en Noord-Argentinië in het zuiden.
Europa
Als huisdier werd de rode neusbeer in Europa geïntroduceerd. Losse meldingen van ontsnapte of losgelaten dieren kwamen tot nu toe uit Duitsland, België, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Alleen op het Spaanse eiland Mallorca heeft de soort zich, na ontsnapping, in het verleden kunnen vestigen. In de jaren 2002-2013 is deze populatie succesvol bestreden en momenteel zijn er op Mallorca nog slechts sporadisch losse meldingen. De rode neusberen in het Britse Lake District bleken winterhard. Inmiddels zijn ook deze dieren weggevangen.
Nederland
In Nederland is geen gevestigde populatie bekend. Af en toe is een ontsnapt dier gemeld. De laatste geverifieerde waarneming was in de zomer van 2022 in Breda.
De rode neusbeer staat sinds 2016 op de Unielijst van invasieve soorten.
De rode neusbeer ontbreekt op de Huis- en hobbydierenlijst (de Positieflijst).
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Carnivora (Roofdieren)
Familie: Procyonidae (kleine beren)
Geslacht: Nasua
Soort: Nasua nasua