Zoogdier / jaargang 29 / nr.1 / lente 2018

2017

[collapsed]

LANDBOUWSCHADE DOOR WILDE ZOOGDIEREN

NIEUWSBRIEF

Groene Ruimte - gratis inschrijven

ORGANISATIE

TABEL

Zoogdieren waarvoor over het algemeen geen tegemoetkoming wordt uitgekeerd.

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

OPMARS VAN DE OTTER

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

Otter - soortfiche

GRAFIEK

Figuur 3. Ontwikkeling in het aantal kilometerhokken met ottersporen per provincie in de periode 2002-2016 (om het jaar).

ORGANISATIE

LITERATUUR

  1. Kuiters, A.T., de Groot G.A., Lammertsma D.R., Jansman H.AH. & Bovenschen J. (2017). Genetische monitoring van de Nederlandse otterpopulatie. Ontwikkeling van populatieomvang en genetische status 2016/2017. Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu. WOt-technical report 99. pp. 50. PDF
  2. Kuiters A.T. & Lammertsma D.R. (2014). Infrastructurele knelpunten voor de otter; Overzicht van knelpunten met mate van urgentie voor het nemen van mitigerende maatregelen. Wageningen Alterra Wageningen UR. Alterra-rapport 2513, pp. 70. PDF
  3. Dijkstra V. Reeks NEM-rapportages 2012 – 2017. zie website Zoogdiervereniging

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

ZWIJNEN EN AFRIKAANSE VARKENSPEST

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

Wild zwijn - soortfiche

INFOGRAPHIC

Verspreiding van de varkenspest in Europa tussen 2007 en 2014 (KNJV)

Besmetting tamme en wilde zwijnen door Afrikaanse varkenspest (WUR)

ORGANISATIES

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

KIJK DAAR! DE VOS

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

Vos - soortfiche

BOEKENTIP

'Foxwatching' van Martin Hemmington.

MEEWERKEN

Waarnemingen en vondsten van vossen kan je doorgeven via:

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

EEN BEETJE BLEEK...

SOORTBESCHRIJVING

Bruinvis - soortfiche

LITERATUUR

  1. Barnett, J., Dastjerdi, A., Davison, N., Deaville, R., Everest, D., Peake, J. & Steinbach, F. (2015). Identification of Novel Cetacean Poxviruses in Cetaceans Stranded in South West England. PloS one, 10(6), e0124315. PDF
  2. Haelters, J. & Camphuysen, C.J. (2009). The harbour porpoise in the southern North Sea: abundance, threats and research- & management proposals. Goekint Graphics, Ostend, Belgium, ref: 091201. PDF
  3. Hain, J.H.W. & Leatherwood, S. (1982). Two sightings of white pilot whales, Globicephala melaena, and summarized records of anomalously white cetaceans. Journal of Mammalogy, 63(2), 338-343.
  4. Fransen, C.H.J.M. & Smeenk, C. (1991). Whale-lice (Amphipoda: Cyamidae) recorded from The Netherlands. Zoölogische Mededelingen 65. PDF
  5. Leopold, M. F., Begeman, L., van Bleijswijk, J. D., IJsseldijk, L. L., Witte, H. J., & Gröne, A. (2015). Exposing the grey seal as a major predator of harbour porpoises. Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 282(1798), 20142429. PDF
  6. Tonay, A. M., Bilgin, S., Dede, A., Akkaya, A., Reliclike, T., Köse, Ö., & Ceylan, Y. (2013). First records of anomalously white harbour porpoises (Phocoena phocoena) in the Turkish seas with a global review. Hystrix, the Italian Journal of Mammalogy, 23(2), 76-87. PDF
  7. Van Beurden, S. J., IJsseldijk, L. L., Cremers, H. J., Gröne, A., Verheije, M. H., & Begeman, L. (2015). Anisakis spp. induced granulomatous dermatitis in a harbour porpoise Phocoena phocoena and a bottlenose dolphin Tursiops truncatus. Diseases of aquatic organisms, 112(3), 257-263.
  8. Van Beurden, S. J., IJsseldijk, L. L., Ordonez, S. R., Förster, C., de Vrieze, G., Gröne, A., ... & Kik, M. (2015). Identification of a novel gamma herpesvirus associated with (muco) cutaneous lesions in harbour porpoises (Phocoena phocoena). Archives of virology, 160(12), 3115-3120.
  9. van Grouw, H. (2006). Not every white bird is an albino: sense and nonsense about colour aberrations in birds. Dutch Birding, 28(2), 79-89. PDF

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

DE WISENT

MEER WETEN

WISENTEN OBSERVEREN

In Nederland leven wisenten op een aantal plekken en zijn er plannen voor introductie op andere plekken. Ze zijn te zien:

SOORTBESCHRIJVING

Wisent - soortfiche

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

MONITORING DWERGVLEERMUIS EN LAATVLIEGER

SOORTBESCHRIJVING

ORGANISATIE

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

TEKEN VAN EGELS EN LYME-BACTERIËN

MEER WETEN

LITERATUUR

  1. Ruyts, S. (2017). Ecologische interacties tussen teken, gastheren en bostypes en de impact op het risico op de ziekte van Lyme. Proefschrift voor het behalen van de graad van doctor in de Toegepaste Biologische Wetenschappen: Bos- en natuurbeheer, Universiteit Gent.
  2. Hartemink, N. & Takken, W. (2016). Trends in tick population dynamics and pathogen transmission in emerging tick-borne pathogens in Europe: an introduction. Exp. Appl. Acarol. 68, 269–278. PDF
  3. Stanek, G., Wormser, G. P., Gray, J. & Strle, F. (2012). Lyme borreliosis. Lancet 379, 461–473. PDF
  4. Rizzoli, A. et al. (2014). Ixodes ricinus and its transmitted pathogens in urban and peri-urban areas in Europe: new hazards and relevance for public health. Front. Public Heal. 2, 1–26. PDF
  5. Gray, J. (1998). Review: the ecology of ticks transmitting Lyme borreliosis. Exp. Appl. Acarol. 22, 249–258.
  6. Hofmeester, T. R. et al. (2016). Few vertebrate species dominate the Borrelia burgdorferi s.l. life cycle. Environ. Res. Lett. 11, 1–16. PDF
  7. Gern, L., Rouvinez, E., Toutoungi, L. N. & Godfroid, E. (1997). Transmission cycles of Borrelia burgdorferi sens lato involving Ixodes ricinus and/or I. hexagonus ticks and the European hedgehog, Erinaceus europaeus, in suburban and urban areas in Switzerland. Folia Parasitol. (Praha). 44, 309–314.
  8. Krawczyk, A. I. et al. (2015). Presence of zoonotic agents in engorged ticks and hedgehog faeces from Erinaceus europaeus in (sub) urban areas. Parasit. Vectors 8, 210. PDF
  9. Wormser, G. P. & Wormser, V. (2016). Did Garin and Bujadoux actually report a case of Lyme radiculoneuritis? Open Forum Infect. Dis. 3, Oxford University Press. PDF
  10. Hubert, P., Julliard, R., Biagianti, S. & Poulle, M. L. (2011). Ecological factors driving the higher hedgehog (Erinaceus europeaus) density in an urban area compared to the adjacent rural area. Landsc. Urban Plan. 103, 34–43.
  11. Heylen, D., Fonville, M., van Leeuwen, A. D. & Sprong, H. (2016). Co-infections and transmission dynamics in a tick-borne bacterium community exposed to songbirds. Environ. Microbiol. 18, 988–996. PDF
  12. Swanson, S. J., Neitzel, D., Reed, K. D. & Belongia, E. A. (2006). Coinfections acquired from Ixodes ticks. Clin. Microbiol. Rev. 19, 708–727. PDF
  13. Verkem, S., De Maeseneer, J., Vandendriessche, B., Verbeylen, G. & Yskout, S. (2003). Zoogdieren in Vlaanderen. Ecologie en verspreiding van 1987 tot 2002. Natuurpunt Studie & JNM-Zoogdierenwerkgroep, Mechelen & Gent, België.
  14. http://www.gezondheid.be/index.cfm?art_id=47&fuseaction=art
  15. Rézouki, C. et al. (2014). A viable population of the European red squirrel in an urban park. PLoS One 9, 1–7. PDF
  16. Pisanu, B. et al. (2014). High prevalence of Borrelia burgdorferi s.l. in the European red squirrel Sciurus vulgaris in France. Ticks Tick. Borne. Dis. 5, 1–6. PDF

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

WAARNEMINGEN

Zelf een zoogdier gezien?

Alle waarnemingen kunnen steeds worden gemeld op waarnemingen.be (Vlaanderen) of waarneming.nl danwel telmee.nl (Nederland).

MEER WAARNEMINGEN

Potvis stranding te Domburg

Op 1 december 2017 werd vroeg in de ochtend op het strand van Domburg een dode potvis aangetroffen. Het ging om een juveniel mannelijk dier van bijna 13 meter lang met een geschat gewicht tussen de 15-20 ton. Onderzoek naar de strandingsoorzaak startte diezelfde middag.

Pathologisch onderzoek ter plaatse. (foto's Bas Niemans, UU)

              

Conclusie was dat het dier verzwakt was en op het strand van Domburg overleed. Het was vermagerd, maar het blijft onduidelijk was hier de precieze oorzaak voor was. Dieetonderzoek van Wageningen Marine Research concludeerde dat de potvis uit Noorse wateren kwam. Dit werd duidelijk na het identificeren van inktviskaakjes uit de maag. Daarnaast werden overblijfselen van een kabeljauw aangetroffen: al met al geen voedzame laatste maal voor een zoogdier van dit formaat.

De laatste potvis strandingen vonden plaats in januari 2016, toen vijf dieren levend strandde te Texel en daar overleden. Deze dieren waren allemaal in goede voedingstoestand, met veel inktviskaakjes in de magen en niet ziek. Deze massa stranding kon dan ook niet worden verklaard aan de hand van het strandingsonderzoek ter plaatsen. In Domburg ging het om een stranding van één dier. Individuele potvis strandingen worden vaker verklaard door verzwakking en ziekte, terwijl de precieze oorzaken van massa strandingen tot op heden vaak onverklaarbaar bleven.

Sterre werd in de nacht van 20 op 21 mei op haar gebruikelijke vliegroute gevangen, van een ultralicht radiozendertje voorzien en meteen terug vrijgelaten. Ze bleef nog eventjes in de buurt en keerde later die nacht terug naar haar kolonieplaats. De ochtend erop leidde een radioantenne ons naar het betreffende woonhuis. Voorlopig lijkt het te gaan om minstens een tiental dieren, maar wellicht zijn het er iets meer. Samen met de kleine kraamkolonie in Noord-Frankrijk, vormt de kolonie in Damme de meest westelijke tip van het verspreidingsgebied van deze soort. Vermoedelijk zijn er nog meer kleine kolonies te vinden in de polders van Noord-West-Vlaanderen. Wordt dus vervolgd!

Bekijk meer beelden.

Vrije val bij Drentse overwinterende baardvleermuizen

Opnieuw is het aantal overwinterende baardvleermuizen in de aardappelkelder van voormalig Kamp Westerbork gedaald. Waar in 2012 zo’n duizend individuen werden geteld, waren er dat deze winter nog maar 81. De vrije val van het aantal dieren zet zich daarmee voort. Dat het herstel van de aantallen overwinterende dieren ook dit jaar uitblijft, onderstreept de urgentie om de oorzaak te achterhalen. Zolang niet duidelijk is wat de oorzaak is, kan deze ook niet worden opgelost en kan ook niet worden uitgesloten dat dit ook elders in Nederland aan de orde kan zijn of gaat zijn.

Overwinterende baardvleermuis. (foto Bernadette van Noort)

Meer informatie over het onderzoek

Filmpje van de telling van de baardvleermuizen in het voormalig kamp Westerbork.

[/collapsed] [collapsed]

DIVERSEN

In mei 2018 zal het precies tien jaar geleden zijn dat waarnemingen.be online ging. Een online portaal waar je met al je natuurwaarnemingen in België terecht kunt. En wat een revolutie heeft dat betekend voor het natuuronderzoek! Het is nu nog nauwelijks voor te stellen, maar een zoogdierenatlas maakten we voor het verschijnen van waarneming.nl en waarnemingen.be door per briefpost waarnemingen te verzamelen en met de hand kaartjes in te kleuren! Hoewel we voor het verzamelen van waarnemingen van zoogdieren nog steeds allerlei relatief intensieve onderzoeken moeten stimuleren (in vergelijking met vogelgegevens) heeft de komst van waarnemingen.be het samenvoegen van die gegevens ontzettend veel vergemakkelijkt. Én, niet onbelangrijk, die informatie is op ieder moment raadpleegbaar voor iedereen! Het is een revolutie geweest waar ze in veel Europese landen nog steeds van dromen. En de technologie staat niet stil. Via de smartphone app ObsMapp en iObs is het nog gemakkelijker geworden om waarnemingen zeer precies en snel in te voeren, zelfs spraakgestuurd! Nu je via routeregistratie in de apps ook je zoekinspanning kunt vastleggen is naast het produceren van verspreidingskaarten ook de weg geopend naar het bestuderen van trends. Gaan hazen erop vooruit of achteruit? We zullen het binnenkort weten op basis van de gegevens die we samen verzamelen. Na 10 jaar is het ook hoog tijd voor een update van de hele website. Daar wordt achter de schermen hard aan gewerkt. Later dit jaar (hopelijk) meer daarover. Intussen kun je meedoen aan een wedstrijd en in oktober vieren we deze verjaardag samen op een studiedag. Dank aan alle waarnemers: samen maakten we dit succes mogelijk!

  • In memoriam 'Serge Daan'

Opschrift van Serge en zijn student Bouwe Kuipers, Koeleboschgroeve, 1969

LITERATUUR

  1. Daan, S. (1973). Periodicity of heterothermy in the garden dormouse, Eliomys quercinus (L.). Neth. J. Zool. 23, 237–265. PDF
  2. Daan, S. (1973). Activity during natural hibernation in three species of vespertilionid bats. Neth. J. Zool. 23, 1–71. PDF

[/collapsed] [collapsed]

LITERATUURLIJST ZOOGDIER 29/1

Literatuurlijst van alle artikels

[/collapsed] [collapsed]