Zoogdier / jaargang 27 / nr.2 / zomer 2016

2015

[collapsed]

HUMAN-WILDLIFE CONFLICTS

MEER WETEN

ONDERZOEKSINSTELLINGEN

LITERATUURLIJST

  1. Van Herzele, A., Aarts, N., & Casaer, J. (2015). Wildlife comeback in Flanders: Tracing the fault lines and dynamics of public debate. European Journal of Wildlife Research,61(4), 539-555. PDF

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

DE FUIK LIEP DOOD OP TEXEL

MEER WETEN

OPROEP

Crowdfunding foto-identificatie gestrande potvissen.

IMARES gastmedewerker Evert Mul hoopt samen met IMARES onderzoekers antwoord te krijgen op de vraag waar de dertig gestrande potvissen vandaan zijn gekomen. Aan de hand van foto’s van de staartvinnen kunnen individuele potvissen worden herkend. Door potvisfoto’s vanuit heel Europa te verzamelen en te vergelijken, kan je zien of ze ergens anders zijn waargenomen. Dergelijke kennis is belangrijk om de migratie van deze dieren beter te kunnen begrijpen. Hiervoor moeten verschillende Europese organisaties met elkaar in contact worden gebracht, om hun potvisfoto’s te verzamelen. Om dit te kunnen financieren is een crowdfunding project opgezet. Mensen die meedoen aan het project kunnen volledig op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen binnen het project. Nieuwe fotocollecties die zijn verzameld, internationale samenwerkingen die worden aangegaan en natuurlijk eventuele matches tussen verschillende fotolocaties zullen worden gedeeld. Daarnaast zal informatie worden gegeven over hoe foto-identificatie bij potvissen in zijn werk gaat. De onderzoekers hopen dat veel mensen mee willen doen aan dit project, door een donatie en door het te delen met vrienden, familie en kennissen.

SOORTBESCHRIJVING

Potvis - soortfiche

ONDERZOEKSINSTELLINGEN & VERENIGINGEN

LITERATUURLIJST

  1. Mazzariol S., Di Guardo G., Petrella A., Marsili L., Fossi C.M. et al. (2011). Sometimes Sperm Whales (Physeter macrocephalus) Cannot Find Their Way Back to the High Seas: A Multidisciplinary Study on a Mass Stranding. PLoS ONE 6(5): e19417. PDF
  2. Pierce G.J., Santos M.B., Smeenk C., Saveliev A. & Zuur A.F. (2007). Historical trends in the incidence of strandings of sperm whales (Physeter macrocephalus) on North Sea coasts: an association with positive temperature anomalies. Fish Res 87: 219–228. PDF
  3. Santos M.B., Pierce G.J., Boyle P.R., Reid R.J.,  Ross H.M., Patterson I.A.P., Kinze C.C., Tougaard S., Lick R., Piatkowski U. & Hernandez-Garcia V. (1999). Stomach contents of sperm whales Physeter macrocephalus stranded in the North Sea 1990-1996. Mar Ecol Prog Ser 183: 281-294. PDF
  4. Sliggers B.C. & Wertheim A.A. (eds.) (1992). Op het strand gesmeten. Vijf eeuwen potvisstrandingen aan de Nederlandse kust. Walburg Pers, Zutphen.
  5. Smeenk, C. (1997). Strandings of sperm whales Physeter macrocephalus in the North Sea: history and patterns. Bulletin van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen Biologie 67-suppl: 15-28. PDF
  6. Smeenk C. & Addink M.J. (1993).  Sighting of a group of sperm whales (Physeter macrocephalus) in Dutch waters, with historical notes and the possible Orkney connection. Lutra 36:25-29.
  7. Steiner L., Lamoni L., Plata M.A., Jensen S-K., Lettevall E. & Gordon J. (2012). A link between male sperm whales, Physeter macrocephalus, of the Azores and Norway. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom. doi:10.1017/S0025315412000793
  8. Vanselow K.H. & Ricklefs K. (2005). Are solar activity and sperm whale Physeter macrocephalus strandings around the North Sea related? Journal of Sea Research 53: 319–327. PDF
  9. Wright A. (2005). Lunar cycles and sperm whales (Physeter macrocephalus) strandings on the North Atlantic coastlines of the British isles and eastern Canada. Mar Mamm Sci 21: 145–149.
  10. Dalerum F. & Angerbjorn A. (2005). Resolving temporal variation in vertebrate diets using naturally occurring stable isotopes. Oecologia 144:647-58. PDF

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

EXPEDITIE NAAR SINT-EUSTATIUS

LIGGING

MEER WETEN

FILM

AANVULLENDE GEGEVENS

Tabellen

Compilatie beelden uit cameravallen

Heremietkreeften  Grote kwartelduif  Geiten en heremietkreeft  Lokale mensen  Mogelijke huismuis  Musduif

Zwarte rat  Geelkruinkwak  Grondhagedis  Verwilderde kat  Hond  Kippen

ANEKDOTES VAN DE AUTEURS

  • Sil Westra

    “Wandelend door het majestueuze regenwoud met zijn enorme wurgficussen in de krater van de Quill vulkaan voelde ik mij nog nooit eerder zo in het buitenland binnen ons eigen koninkrijkje. Ondanks dat voel ik me hier thuis en helemaal in mijn element.

    Ik zal niet gauw vergeten hoe we in de laatste nacht op de rand van de krater van de Quill vulkaan twee nieuwe soorten vleermuizen in onze mistnetten vingen waarvan eentje zelfs nieuw voor het eiland. Kort na het weer vrij laten van de beestjes galmde mijn kreet van opwinding door de krater. Ik voel me bevoorrecht deel te hebben mogen nemen aan deze expeditie. En er is nog zoveel meer nieuws te ontdekken in Caribisch Nederland dus wie weet wat de toekomst brengt.”

    Sil Westra is bosbouwkundig ingenieur en werkt als ecologisch adviseur bij Silvavir consultants.

    Ellen van Norren

    “Een visetende vleermuis op zee, spanwijdte een meter? Het leek een droom. Uit de omgeving bekend, maar niet van St.Eustatius: Greater Bulldog Bat (Noctilio leporinus). Twee kansrijke zeegrotten bleven ontoegankelijk door te hoge golven. De wind moest draaien… Na de onvergetelijke vangnacht op de krater en overnachting in hangmatjes, keken we ‘s ochtends vanaf de vulkaan over het eiland uit en zagen tegelijk: “de wind staat goed!”. We renden uitgelaten de krater af, en charterden een boot. Duikers van Statia National Parks wilden mee. We hadden een uur, dan moest de boot terug zijn. Vanaf de boot snorkelden we gespannen 50 m naar de rotskust en werden door de (alsnog veel te hoge) golven op de gladde rotsen gekwakt en klommen langs de scherpe lavawand naar de droge grot. Het was echt een kansrijke grot. De grot in, iedere spleet bijschijnen, maar helaas, het bleef een droom. Niet nóg een nieuwe soort voor het eiland gevonden. En geen tijd en spullen voor de tweede (natte) grot: die blijft over voor de duikploeg.“

    Ellen van Norren is milieukundige en werkt als projectleider bij Landschap Overijssel.

    Wesley Overman

    “Shit, ze vliegen allemaal hoog over de netten heen - zeiden we tegen elkaar vlak voordat één van de twee netten buiten werking moest worden gesteld, omdat er meer vleermuizen in het net hingen dan we konden verwerken.

    Het is zover…, de zon gaat onder. Tijd om de netten in werking te stellen. De spanning stijgt. “Ziet iemand al vleermuizen?” “Ja! Daar vliegt de eerste! En nog één, en nog één en nog één.” En toen de uitspraak die ik me nog goed herinner; “Shit, ze vliegen allemaal hoog over de netten heen”. Vlak hierna stonden we juichend bovenop een vulkaan in de Cariben.

    De laatste soort die we nog niet hadden gevangen maar al wel van het eiland bekend was zat in het net. Om de nacht helemaal onvergetelijk te maken hebben we die nacht, bovenop de vulkaan, aangetoond dat het eiland een soort rijker is dan voorheen bekend was.”

    Wesley Overman is bosbouwkundig ingenieur en werkt als ecoloog.

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

EVERZWIJNEN MET HALSBAND

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

Everzwijn - soortfiche

LITERATUUR

  1. Casaer, J. & Van Den Berge K. (2006). Everzwijnen rond Zedelgem, West-Vlaanderen. INBO. PDF
  2. Barrios-Garcia M.N. & Ballari S.A. (2012). Impact of wild boar (Sus scrofa) in its introduced and native range: a review. Biological Invasions. PDF
  3. Stas M., Ottoy S., Keuling O., Casaer J. & Van Orshoven J. (2015). Detecting spatio-temporal patterns in animal movements from GPS-telemetry data - wild boar as a case study. Master thesis KU Leuven.
  4. Website INBO (1-6-2016). Onderzoek naar ruimtelijke en temporele bewegingspatronen van everzwijn in kader van (schade)beheer.

ORGANISATIES

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

WATERBUFFEL NIEUWE BEGRAZER

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

Waterbuffel - soortfiche

ORGANISATIE

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

HEEFT DE MENS DE BEVER NAAR HET DUISTER GEDREVEN?

MEER WETEN

SOORTBESCHRIJVING

Bever - soortfiche

FILM

Compilatie van bever met jongen. (Kristijn Swinnen - Universiteit Antwerpen)

LITERATUUR

  1. Kitchen, A.M., Gese, E. M. & Schauster, E.R. (2000). Changes in Coyote Activity Patterns Due to Reduced Exposure to Human Persecution. Can. J. Zool. 78, 853–857. PDF

  2. Fenn, M.G.P. & MacDonald, D.W. (1995). Use of Middens by Red Foxes: Risk Reverses Rhythms of Rats. J. Mammal. 76, 130–136.

  3. Kappeler, P.M. & Erkert, H.G. (2003). On the Move Around the Clock: Correlates and Determinants of Cathemeral Activity in Wild Redfronted Lemurs (Eulemur fulvus rufus). Behav. Ecol. Sociobiol. 54, 359–369.

  4. Hut, R.A., Kronfeld-schor, N. & Vinne, V. Van Der. (2012). In Search of a Temporal Niche: Environmental Factors. Prog. Brain Res 199, 281–304. PDF

  5. Cullen, C.L. (2003). Normal Ocular Features, Conjunctival Microflora and Intraocular Pressure in the Canadian Beaver (Castor canadensis). Vet. Ophthalmol. 6, 279–284.

  6. Rodriguez-Ramos Fernandez, J. & Dubielzig, R.R. (2013). Ocular Comparative Anatomy of the Family Rodentia. Vet. Ophthalmol. 16 Suppl 1, 94–9.

  7. Byers, J.A. (1997). in American Proghorn: Social Adaptations & the Ghosts of Predators Past. 234–244 (The University of Chicago Press). Google Books

  8. Nicholas, G.P. (2007). in Wetland Archaeology and Environments: regional issues, global perspectives. (eds. Lille, M. C. & Ellis, S.) 46–62 (Oxbow Books).

  9. Darimont, C.T. et al. (2009). Human predators outpace other agents of trait change in the wild. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A. 106, 952–954. PDF

  10. Zedrosser, A., Steyaert, S.M.J.G., Gossow, H. & Swenson, J.E. (2011). Brown bear conservation and the ghost of persecution past. Biol. Conserv. 144, 2163–2170. PDF

  11. Griffin, P.C. (2005). Mortality by Moonlight: Predation Risk and the Snowshoe Hare. Behav. Ecol. 16, 938–944. PDF

  12. Kronfeld-Schor, N. et al. (2013). Chronobiology by moonlight table effect on mammals predation and risk. Proceedings of the Royal Society B. 280: 20123088. PDF

  13. Prugh, L.R. & Golden, C.D. (2014). Does Moonlight Increase Predation Risk? Meta-Analysis Reveals Divergent Responses of Nocturnal Mammals to Lunar Cycles. J. Anim. Ecol. 83, 504–514. PDF

  14. Swinnen, K.R.R., Hughes, N.K. & Leirs, H. (2015). Beaver (Castor fiber) activity patterns in a predator-free landscape. What is keeping them in the dark? Mammalian Biology 80, 477-483.

ORGANISATIES

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

VERSCHILT DE SCHUWHEID VAN DE VOS PER KAVEL?

SITUERING

MEER WETEN

LITERATUUR

  1. Mulder, J.L. (2005). Vossenonderzoek in de duinstreek van 1979-2000. VZZ rapport 2005-72.
  2. Gloor S., Bontadina F. & Hegglin D. (2006). Stadfüchse: Ein Wildtier erobert den Siedlungsraum. Haupt.
  3. Oort, G. van (1978). De Vos. Uitgeverij Het Spectrum (antiquarisch)
  4. Trut, L. (1999). Early Canid Domestication: The Farm-Fox Experiment. American Scientist, volume 87 (March-April). The Scientific Research Society.

ORGANISATIES

CONTACT

[/collapsed] [collapsed]

WAARNEMINGEN

Historische waarneming van narwal in België

        

Stranding gestreepte dolfijnen Ameland

Spitssnuitdolfijnen

Nog meer opmerkelijke strandingen

Tuimelaar aangespoeld in Oostende

Op 26 april 2016 spoelde in Oostende, ter hoogte van de Paardenrenbaan, een kadaver van een grote dolfijnachtige aan. Het bleken de resten te zijn van een tuimelaar (Tursiops truncatus). Het ging om een mannetje van 3,19 meter lengte. Het dier was nog volledig, maar sterk ontbonden, en werd daarom vrijgegeven voor destructie. Eerst werden echter door medewerkers van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen monsters genomen van huid en onderhuids vetweefsel, en er werden een 15-tal tanden verzameld. Het was van 1990 geleden dat nog een (vermoedelijke) tuimelaar  was aangespoeld. Toen ging het om een kadaver in staat van ontbinding dat op ongeveer dezelfde locatie op het strand werd gevonden. Tegenwoordig zijn er jaarlijks waarnemingen van tuimelaars in Belgische wateren. Meestal gaat het om solitaire dieren, die vaak sociaal zijn naar de mens toe, en vaartuigen opzoeken. Op 3 oktober 2014 werd, in het grensgebied tussen Belgische en Nederlandse wateren, een grote kudde tuimelaars (geschat op 35 dieren) gezien – en gefilmd – door de bemanning van het vissersschip BR5.

Gewone dolfijn in de Schelde

Op 30 april spoelde het kadaver van een gewone dolfijn aan langs de oever van de Schelde in Hemiksem (provincie Antwerpen). Het dier was al een tijdje dood voor het aanspoelde. Het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen haalde het kadaver op voor verder onderzoek. De gewone dolfijn is een slanke dolfijn met een lange snuit, waarin tot 180 fijne tanden staan. De belangrijkste kenmerken zijn een donkere rug en een witte buik, die van elkaar zijn gescheiden door okergele flanken. Gewone dolfijnen worden in de zuidelijke Noordzee eerder uitzonderlijk waargenomen: er zijn voor de Belgische wateren slechts zes waarnemingen gedocumenteerd tussen 1987 en 2003.

Overige waarnemingen

Zwarte vos

Op 18 februari werd in Bree (provincie Limburg) een zwarte vos gezien. Melanistische vossen zijn erg zeldzaam. Terwijl albino's een witte kleur hebben, zijn dieren met melanisme juist helemaal zwart. De zwarte kleur wordt veroorzaakt door een overschot aan het pigment melanine, en het kan bij allerlei dieren voorkomen. Melanistische vossen worden (of werden) soms ook wel gekweekt voor het bont en worden dan zilvervossen genoemd.

Everzwijn voegt zich bij kudde Galloways

Het natuurreservaat Het Heidebos in Moerbeke herbergt een kudde Galloway runderen. Sinds december 2015 werden de grazers vergezeld door een eenzaam everzwijn. Er zijn vermoedens dat het dier werd uitgezet en als kuddedier op zoek ging naar verwanten. Bij gebrek aan soortgenoten zou het zich dan maar bij de Galloways gevoegd hebben. Omdat lokale landbouwers vreesden voor schade aan hun gewassen, werd overwogen om het everzwijn weg te vangen. Door de hoge kostprijs bleek dit echter niet haalbaar. Uiteindelijk werd het dier door de lokale afdeling van Natuurpunt, in overleg met het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), doodgeschoten.

Exotische Pallas’ eekhoorn gevangen

In Olmen (provincie Antwerpen) werd een vrijgelaten of ontsnapte exotische Pallas’ eekhoorn gevangen. Het dier werd naar het natuurhulpcentrum in Opglabbeek gebracht en daar gesteriliseerd. De soort staat niet op de Belgische positieflijst voor zoogdieren, en mag dus niet als huisdier worden gehouden. Pallas’ eekhoorns komen oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië, en worden – ondanks het verbod – soms als huisdier gehouden. Ontsnapte exemplaren kunnen goed overleven en bereiken snel veel hogere dichtheden dan de inheemse rode eekhoorn. Ze gaan in concurrentie voor voedsel en nestgelegenheid en verdrijven uiteindelijk de lokale rode eekhoorns. Ze dragen mogelijk ook ziektes – waartegen ze zelf resistent zijn – over aan de inheemse eekhoorns. Een Pallas’ eekhoorn is ongeveer even groot als een rode eekhoorn, maar heeft een olijfgroene tot bruine vacht. De buik is vaak oranjerood, soms gelig.

[/collapsed] [collapsed]

DIVERSEN

[/collapsed] [collapsed]

LITERATUURLIJST ZOOGDIER 27/2

Literatuurlijst van alle artikels.

[/collapsed] [collapsed]