Positieflijst zoogdieren vanaf 2024 van kracht

Over het vaststellen van de positieflijst wordt al meer dan 30 jaar gesproken en onderhandeld. Voor bepaalde soorten bestond in Nederland geen duidelijke wet- en regelgeving over het houden en was het hierdoor mogelijk om soorten als serval en exotische eekhoorns te houden mits deze goed werden verzorgd. Het was met een beetje moeite zelfs mogelijk de strengst beschermde CITES soorten als otter en wolf te houden, mits aangetoond kon worden dat de dieren uit de fok afkomstig waren.

In 2011 werden wel al een aantal soorten exotische eekhoorns verboden om te houden vanwege de grote risico’s voor onze inheemse Europese rode eekhoorn. In 2016 kwamen deze en andere soorten op de Unielijst Invasieve Exoten.

Eerder werd in 2015 een positieflijst van kracht maar daar werd in 2017 door de rechter een streep doorgezet omdat de lijst onvolledig onderbouwd was.

Met het ingaan van de positieflijst op 1 juli 2024 wordt het fokken, verhandelen en het houden van zoogdieren die niet op deze lijst staan verboden, met een overgangsregeling om te voorkomen dat mensen hun dieren in het wild dumpen. Door de positieflijst zullen er na verloop van tijd steeds minder exotische eekhoorns en andere exoten worden gehouden en dus zullen er steeds minder ontsnappen. Dat is goed nieuws voor bijvoorbeeld onze Europese rode eekhoorn die van deze soorten veel concurrentie kan ondervinden. Ook stopt hiermee hopelijk de verwerpelijke rage om met een otter of serval te pronken op social media, wat bijdraagt aan de bescherming van populaties van deze soorten in andere delen van de wereld.

Deze lijst is tot stand gekomen door in Nederland gehouden zoogdieren te beoordelen op geschiktheid om te houden en op risico’s voor onze wilde natuur. Om een idee te geven over de orde van grootte: In 2019 waren bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) 313 soorten zoogdieren bekend die in Nederland worden gehouden en beoordeeld moesten worden. Het ging zowel om dieren die particulier worden gehouden als in opvangcentra en dierentuinen. De verwachting is dat deze lijst van 313 soorten zelfs niet compleet was aangezien de laatste jaren enkele soorten zijn opgedoken die niet op deze lijst staan.

De dieren die op de nieuwe positieflijst staan en mogen worden gehouden zijn de bekende huisdieren (kat, hond, konijn e.d.) en vee (paard, koe, schaap e.d.) en een aantal andere dieren zoals Chinees waterree, waterbuffel, en een aantal soorten kleine zoogdieren als goudhamsters en gerbils. De volledige Huis- en Hobbydierenlijst van 30 soorten is te vinden op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Hier is ook meer informatie te vinden over de achtergrond en totstandkoming van de lijst.

Het ministerie heeft een overgangsregeling aangeboden voor mensen die op 1 juli 2024 een dier hebben dat niet op deze lijst staat. Wel moet dan bewezen kunnen worden dat men het dier al had voordat de regeling van kracht werd. Deze dieren mogen gehouden worden tot hun dood. Ook wordt er “ruime tijd” gegeven aan mensen die dergelijke dieren fokken en verkopen om hun bedrijfsvoering aan te passen.

De Zoogdiervereniging roept mensen die van hun dier af willen op om het dier niet in het wild achter te laten. Het dier overleeft dat vaak niet, en als het wel overleeft, is het een bedreiging voor dieren in het wild. Ook kunnen dieren ziektes meenemen waar wilde dieren aan overlijden. Beter is het om contact op te nemen met de plaatselijke dierenopvang. Mocht u toch een exotisch zoogdier buiten tegenkomen, meldt dat dan graag via Telmee.nl, Waarneming.nl of de meldpunten van de Zoogdiervereniging.

Tekst: Koen van Veen en Ellen van Norren
Foto: Thai National Parks