Indische mangoeste
De Indische mangoeste (Urva auropunctatus, voorheen met U. javanica in Herpestes javanicus) is een middelgroot, dagactief roofdier. Oorspronkelijk komt de soort voor in Zuidoost-Azië. Hij is geïntroduceerd in verschillende andere delen van de wereld, voornamelijk op eilanden, zoals in het Caraïbisch gebied, Oceanië en Kroatië. Het is niet zeker of vrijgelaten of ontsnapte dieren zich in het relatief koele Nederland kunnen handhaven, maar vanwege het opwarmende klimaat is dat niet uit te sluiten. De soort wordt wereldwijd beschouwd als een problematische invasieve exoot, en kan vooral op eilanden veel schade aanrichten aan inheemse fauna.
Uiterlijke kenmerken
De Indische mangoeste lijkt enigszins op een marterachtige, met zijn langgerekte lichaam, lange staart en korte poten. De kop is spits met kleine oren. De vachtkleur is (olijf)bruin. Omdat de haren een afwisseling zijn van donkere en lichte bandjes, maakt de vacht een gestippelde indruk.
Afmetingen
Lengte kop-romp: 25-37 cm
Lengte staart: 19-29 cm
Gewicht: 305-662 g
Mannetjes worden groter en zwaarder dan vrouwtjes.
Gelijkende soorten
U. auropuntatus kan verward worden met andere mangoesten, zoals de nauwverwante Urva javanica en U. edwardsii.
Leefgebied en verspreiding
De habitatkeuze in het gebied van oorsprong van de Indische mangoeste omvat vooral bos en struikvegetaties, waarbij de voorkeur uitgaat naar rivierbos en dicht bos.
Leefwijze
De Indische mangoeste is dagactief en leeft doorgaans solitair. Er zijn echter waarnemingen van groepjes van mannetjes die in het voortplantingsseizoen gezamenlijk leven.
Indische mangoesten kunnen klimmen, maar worden zelden ver boven de grond waargenomen.
Voedsel
De soort leeft van een grote verscheidenheid aan dierlijk voedsel, waaronder insecten, reptielen, amfibieën, zoogdieren, (zee)vogels en krabben. Daarnaast worden vruchten, zaden en planten genuttigd. De Europese dieren op Kroatische eilanden eten in verhouding met andere gebieden veel vruchten.
Territorium en leefgebied
Leefgebieden zijn doorgaans enkele hectaren groot, maar kunnen ook veel groter zijn. Individuele leefgebieden overlappen elkaar. Mannetjes en vrouwtjes brengen met anale klieren geurmerken aan om hun leefgebied te markeren.
Verblijfplaats
Indische mangoesten graven een hol, waar ze slapen en hun jongen werpen.
Voortplanting
Na een draagtijd van 49 dagen worden 1 tot 5 (gemiddeld 2) jongen geworpen. Na 122 dagen zijn jonge mannetjes al vruchtbaar, de vrouwtjes na 301 dagen.
Leeftijd
In het wild kunnen Indische mangoesten zo’n 8 jaar oud worden.
De Indische mangoeste staat sinds 2016 op de Unielijst invasieve exoten, en ontbreekt op de huis- en hobbydierenlijst. Dit betekent dat hij in de EU en in Nederland niet mag worden gehouden of verhandeld. Verder geldt voor lidstaten de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen, te verwijderen, of als dat niet lukt, zodanig te beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen. Er geldt een overgangsregeling voor mensen die dieren van de lijst houden op het moment van het ingaan van de lijst.
Impact op inheemse natuur
De Indische mangoeste is in veel gebieden (vooral eilanden) ingevoerd ter bestrijding van knaagdieren en slangen. De Indische mangoeste is echter een roofdier dat vele diersoorten op het menu heeft staan. Vooral op eilanden is grote schade te verwachten, en heeft de soort inmiddels ook veel impact op inheemse soorten. Wereldwijd zijn al verschillende diersoorten op eilanden uitgestorven na introductie van de Indische mangoeste. Op de Kroatische eilanden waar de soort voorkomt, is de populatieomvang van diverse inheemse diersoorten sterk geslonken.
De Indische mangoeste kan daarnaast pluimvee verorberen. Hij kan ook drager kan zijn van ziekten die gevaarlijk zijn voor mensen, zoals rabiës en leptospirose.
Zicht
Indische mangoesten zijn dagactief en daardoor relatief eenvoudig waar te nemen.
Geluid
Voor een niet-sociale soort zijn Indische mangoesten erg vocaal. Het gevarieerde repertoire bestaat uit twaalf verschillende geluiden.
Waarnemingen doorgeven
Urva javanica en U. auropunctatus worden tegenwoordig als aparte soorten beschouwd. Samen met U. edwardsii vormen zij een nauwverwant soortencomplex. Waarschijnlijk gaat het bij veel (primaire) introducties om dieren uit India behorende tot de soort Urva auropunctatus. Maar er is nog veel onbekend over de historie va deze introducties. Toekomstig (genetisch) onderzoek kan hierover meer duidelijkheid verschaffen.
Wereld
De Indische mangoeste komt van oorsprong voor in het zuiden van Azië, van Irak en Iran oostwaarts tot in China. De soort is geïntroduceerd en heeft zich uitgebreid in verschillende andere delen van de wereld, vooral op eilanden in het Caraïbisch gebied. Daarnaast op een aantal Pacifische eilanden, in het noorden van Zuid-Amerika en in Zuidoost-Europa.
Europa
De soort is in 1910 vanuit het westen van India op het Kroatische eiland Mjjet ingevoerd voor de bestrijding van zandadders. Tussen 1921 en 1927 kwam de Indische mangoeste ook op andere Kroatische eilanden (Korčula, Pelješac en Brač) terecht. De soort heeft zich verder in de regio, ook in de kustzone van het vasteland, verspreid en komt inmiddels voor van het zuiden van Kroatië zuidwaarts tot in Albanië.
Nederland
In Nederland zijn geen meldingen bekend van ontsnapte of losgelaten Indische mangoesten.
De Indische mangoeste staat sinds 2016 op de Unielijst van invasieve exoten.
De Indische mangoeste ontbreekt op de Huis- en hobbydierenlijst (de ‘positieflijst’).
- NVWA Factsheet Indische mangoeste
- Standpunt exoten
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Carnivora (Roofdieren)
Familie: Herpestidae (Mangoesten)
Geslacht: Herpestes
Soort: Herpestes javanicus