Geef natuurherstel de ruimte!

Natuurherstel is één van de beste investeringen die we kunnen doen om verlies van biodiversiteit te stoppen, volgens het nieuwste Living Planet Report. Over het geheel genomen is de Nederlandse natuur er slecht aan toe. Sommige belangrijke leefgebieden van dieren en planten dreigen te verdwijnen als we nu niet ingrijpen. Zelfs algemeen voorkomende soorten als de egel en het konijn dalen sterk in aantallen en hebben het moeilijk, zo blijkt uit het rapport.

Natuur en natuurlijke processen helpen om de zich opstapelende problemen, van klimaatverandering, huizen- en stikstofcrisis, het hoofd te bieden. Met de komst van de Europese Natuurherstelwet, roepen de organisaties die het rapport hebben opgesteld daarom op om natuurherstel de ruimte te geven. Het rapport biedt uitstekende handvatten om de hersteldoelstellingen per leefgebied te koppelen aan de herstelmogelijkheden die er zijn.

Natuurherstel werkt voor otter, bever en vleermuissoort franjestaart

Als we inzoomen op de wilde zoogdieren in Nederland laat het rapport zien dat natuurherstel goed werkt voor soorten zoals de otter, bever en de franjestaart. Maar er zijn ook zorgen als we kijken naar konijn en egel. Daar moet echt ingezet worden op beter en meer herstel.

Waterrijke gebieden voor de otter

De otter komt sinds 2002 weer voor in Nederland en is bezig met een opmars. Voor de otter zijn nieuwe waterrijke natuurgebieden gerealiseerd waaronder waterbergingsgebieden. De natuurgebieden zijn verbonden met natuurvriendelijke oevers met een brede rietkraag waar ze genoeg dekking in kunnen vinden, en kleine buizen als faunapassages bij wegen. Otters verbergen zich graag in het riet en daarom wordt al op veel plekken bij het maaien gezorgd dat riet blijft staan. En de waterkwaliteit is verbeterd. Niet alleen de otter profiteert hiervan. Maar ook de diversiteit aan soorten op oevers neemt toe. Omdat jaarlijks een kwart van alle otters in Nederland verkeersslachtoffer zijn blijven maatregelen noodzakelijk.

Bekijk hier de film 'De otter, een legende keert terug' van Hilco Jansma.

Beverdammen houden water vast tegen verdroging

In 1988 werd de bever voor het eerst uitgezet in de Biesbosch. De bever profiteerde vooral van het afschaffen van bejaging. Natuurherstel in o.a. rivieren en beken zorgt ervoor dat de bever zich thuis voelt in Nederland. De bever zorgt zelf ook voor natuurherstel. Door het bouwen van dammen in stromend water wordt water op een natuurlijke manier vastgehouden, wat gunstig is tegen droogte. Door het omknagen van bomen en bouwen van dammen creëren bevers nieuwe biotopen voor andere soorten. Behalve als een stukje land met zeldzame planten onder water wordt gezet. Het graven van holen in dijken en taluds van (spoor)wegen heeft serieus aandacht nodig om naast natuurherstel ook de veiligheid te kunnen borgen. De Zoogdiervereniging heeft samen met diverse overheden hiervoor het Kenniscentrum Bever opgericht.

Oude bossen voor de franjestaart

Vleermuizen zoals de franjestaart leven graag in bossen, voor hen is het dus fijn dat de bossen steeds ouder worden en blijven bestaan. Iets wat wordt gerealiseerd door beter bosbeheer (een vorm van natuurherstel). De franjestaart jaagt in lanen, tussen en door de boomkronen, boven de oevers van watergangen en langs bosranden. ’s Zomers gebruikt de vleermuis vooral spleten en spechtengaten in bomen om te rusten. Net als spechten profiteert de franjestaart dus van ouder wordende bossen. 

Konijnen hebben het zwaar

Konijnen hebben het zwaar. Ze zijn graag in duinen en hogere zandgronden of opgespoten zand in stedelijk gebied. Sinds de jaren ’60 laten zij een grote daling zien. Door virusinfecties nemen ze plaatselijk in aantal af en populaties herstellen zich dan soms maar gedeeltelijk. Na 2014 is een verslechtering te zien en zelfs sprake van een sterke afname. Herstel is moeilijk doordat het leefgebied, zoals de duinen, dichtgroeit door de uitstoot van stikstof. Het open houden van het leefgebied zou voor konijnen kunnen helpen en we moeten met elkaar op zoek naar oplossingen voor virusinfecties.

Natuurherstel in je eigen tuin voor egels

Veel verkeersslachtoffers en veranderingen van leefgebied (zoals verstenen en veel hekken om tuinen) zorgen voor minder egels. De egel vind je door heel Nederland in agrarisch en stedelijk gebied. De populatie neemt in de periode van 1994-2021 matig af. Naast de verkeersslachtoffers is de droogte van de afgelopen zomers problematisch voor goede voortplanting. Veel egelopvangen zitten dan vol met verzwakte egels. Andere bedreigingen zijn de versnippering van het landschap, het afsluiten of verharden van tuinen, intensivering in de landbouw (verwijderen van houtwallen, kleine stukjes bos en overige randzones) en het gebruik van allerlei gifstoffen in de landbouw. Door een poortje in de schutting te maken, tegels uit de tuin te halen en stapels met bladeren in je tuin te laten liggen help je de egel en kun je zelf al meehelpen aan natuurherstel in je eigen omgeving. Ook voldoende parken in steden zijn goed voor egels. Zeker als ze aan elkaar zijn aangesloten.

Meer informatie

Bekijk het onderstaande filmpje en lees hier het volledige Living Planet Report.