Herzien Rode Lijst van Nederlandse zoogdieren

Doelstelling

Laatvlieger op muur  (© Erik Korsten)

In 1994 kwam de eerste Rode Lijst van bedreigde en kwetsbare zoogdieren in Nederland uit. Ongeveer 40% van de inheemse zoogdiersoorten stond op die lijst. De bedoeling is de lijst elke tien jaar te herzien. Hierdoor wordt regelmatig uitgezocht wat de toestand van (bedreigde) soorten in Nederland is. In 2006 heeft de Zoogdiervereniging in opdracht van het ministerie van LNV het basisrapport voor de nieuwe Rode Lijst opgesteld.

Inleiding

Het opstellen van die lijst was geen sinecure. Er mochtenn alleen inheemse en ingeburgerde soorten beschouwd worden. Dit zijn soorten die zich in Nederland voortplanten, i.c. jongen krijgen. Van heel wat zeldzame zoogdiersoorten is niet bekend of de dieren, die in Nederland worden waargenomen hier hun jongen baren.

Dit leverde eindeloze discussies op over welk gedrag dan als een indicatie voor voortplanting gebruikt kan worden. Uiteindelijk zijn 56 soorten als inheems of ingeburgerd beschouwd.

Methode

Bij de vorige Rode Lijst werd het voortplantingscriterium niet toegepast. Daarom moest die lijst herzien worden om te kunnen vergelijken met de nieuwe lijst. Ook zijn de afgelopen tien jaar van enkele soorten nieuwe gegevens boven water gekomen. Hierdoor is er over het vroegere voorkomen  meer bekend dan in 1994. Verder is het nog steeds zo dat over het voorkomen, en met name over de aantalsontwikkelingen van zoogdieren, weinig bekend is.

Er is veel tijd gestoken in allerlei analyses om toch zoveel mogelijk informatie over trends (veranderingen in de tijd) uit de beschikbare gegevens te halen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft hierbij de helpende hand uitgestoken.

Resultaten

Uiteindelijk leverde al dit werk een lijst van 23 soorten op de Rode lijst. Dit is nog steeds zo'n 40% van de inheemse en ingeburgerde zoogdiersoorten. De samenstelling is wel wat anders dan in 1994. Sommige soorten zijn minder bedreigd dan in 1994, anderen juist sterker. Vier soorten, te weten franjestaart, gewone grootoorvleermuis, damhert en gewone zeehond, komen niet meer in aanmerking voor de Rode Lijst, terwijl zeven soorten nieuw zijn.

Opvallend is dat zich onder de nieuwe kandidaten soorten bevinden, waarvan gedacht werd dat ze redelijk algemeen zijn, zoals laatvlieger, konijn en wezel. Dit is een duidelijk voorbeeld van de signaalfunctie die Rode Lijsten hebben. De officiële, door de minister van LNV goedgekeurde Rode Lijst van Nederlandse zoogdieren verschijnt in 2007.