Tropische dolfijnen in Zeeuwse wateren - Zeezoogdieren nu en 53 miljoen jaar geleden

15 februari 2017

Hoe populaties, migratiepatronen en soorten zeezoogdieren veranderen in de loop der tijd werd duidelijk tijdens de Zeezoogdierdag, die afgelopen zaterdag (11 februari 2017) in het Teylers Museum in Haarlem werd gehouden. Hieronder een samenvatting van een drietal interessante lezingen die laten zien hoe zeezoogdieren kunnen veranderen op een korte, maar ook op langere tijdschaal. 

Niet alleen ijsberen hebben last van verdwijnend zeeijs 

Veel zeezoogdieren in het hoge noorden zijn afhankelijk van zeeijs en komen door het snel veranderende klimaat in de problemen. Dit geldt uiteraard voor de ijsbeer, maar het verdwijnen van het zeeijs is ook catastrofaal voor de narwal en de Groenlandse walvis. Dit zegt Gert Polet, specialist noordpoolgebied bij het Wereldnatuurfonds op de Zeezoogdierdag. Het zeeijs fungeert als een kraamkamer voor kleinere organismen, die als stapelvoedsel dienen voor hogere dieren, zoals zeezoogdieren. Veranderingen in zeeijs zorgen ervoor dat zeezoogdieren in andere gebieden gaan fourageren. Polet benadrukt dat beschermingsmaatregelen om de ijsbeer te redden (o.a. beperking van de jacht) succesvol waren en dat het aantal dieren flink is toegenomen sinds 1973. Hij pleit voor meer onderzoek naar welke fourageergebieden in deze veranderende situatie belangrijk zijn. Deze gebieden in het noordpoolgebied dienen dan beter beschermd te worden. 

Afbeelding verwijderd.
Locatie van de Zeezoogdierdag, het Teylers Museum in Haarlem (foto: Jan Willem Broekema).

Zeehondenbestand in Nederland nog lang niet op niveau van rond 1900 
Het lijkt goed te gaan met de Nederlandse zeehondenpopulatie. Na het dieptepunt in de zeventiger jaren is het aantal gewone zeehonden enorm gegroeid, al vlakt de groei de laatste jaren wat af. Hoeveel zeehonden kunnen de Nederlandse wateren werkelijk herbergen en wanneer is het plafond bereikt? Volgens onderzoeker Sophie Brasseur van Wageningen Marien Research -­‐ WUR moeten we niet alleen kijken naar de aantallen vlak voor het dieptepunt maar ook verder teruggaan in de tijd. Op de Zeezoogdierdag in Haarlem stelt zij: "Rond 1900 waren de aantallen gewone zeehonden bijna driemaal hoger dan het huidige niveau. En dan te bedenken dat de soort in die tijd nog fanatiek bejaagd werd." Opvallend is ook dat na eeuwen afwezigheid de grijze zeehond sinds 1980 een ongekende come-­‐back in Nederland beleeft en de populatie nog steeds spectaculair blijft groeien. 

Afbeelding verwijderd.
Presentatie Sophie Brasseur (foto: Jan Willem Broekema).

Tropische dolfijnen in Zeeuwse wateren 

Nieuwe vondsten van fossiele dolfijnsoorten in de Westerschelde laten zien dat 10 miljoen jaar geleden tropische soorten rondzwommen in Zeeland. Het gaat om een soort die verwant is aan de La Plata of Franciscana dolfijn, een soort die normaliter alleen in Zuid-­‐Amerika voorkomt. Dit bleek tijdens een voordracht op de Zeezoogdierdag 2017 van Klaas Post, curator van het Natuurhistorisch Museum. Post is deskundige van fossiele walvisachtigen en gaf in drie kwartier een overzicht van 53 miljoen jaar evolutie van walvissen.  Hij liet zien hoe uit nijlpaardachtige zoogdieren op land verschillende soorten tand-­‐ en baleinwalvissen ontstonden en welke aanpassingen in de loop der tijd succesvol waren om te overleven in het mariene milieu. 
Daarnaast waren op de Zeezoogdierdag 2017 ook lezingen over strandingen van walvissen en dolfijnen op de Nederlandse kust, opvang van zeehonden en dolfijnen, en hoe zeezoogdieren kunnen worden geteld vanuit de lucht en individueel kunnen worden herkend door middel van foto-­‐identificatie. 

Afbeelding verwijderd.
De zaal (foto: Jan Willem Broekema).

Organisatie 
De werkgroep Zoogdieren is een onderdeel van de Zoogdiervereniging en is sinds 1984 actief als een platformorganisatie voor alle mensen in Nederland of Belgie die zich professioneel of als amateur met zeezoogdieren (walvissen, dolfijnen en zeehonden) bezighouden. Het organiseren van een Zeezoogdierdag is een van de activiteiten. Na 30 jaar was er weer een nieuwe aflevering, ditmaal mogelijk gemaakt door een subsidie van het Wereldnatuurfonds. In het Teylers Museum in Haarlem was op 11 februari een gevarieerd programma samengesteld met interessante sprekers en vertegenwoordigers organisaties die op een of andere wijze actief zijn op het gebied van zeezoogdieren. Het uitverkochte evenement telde 150 deelnemers. 

Afbeelding verwijderd.

Tekst: Werkgroep Zeezoogdieren.