Nacht in kaart: help mee met de Vleermuistuintelling!

Vleermuizen spelen een cruciale rol in ons ecosysteem. Als nachtdieren voeden ze zich met enorme hoeveelheden insecten, waaronder muggen en motten. Daarmee helpen ze niet alleen overlast te beperken, maar dragen ze ook bij aan het in balans houden van insectenpopulaties. Bovendien zijn vleermuizen gevoelige indicatorsoorten. Dit wil zeggen dat veranderingen in hun aantallen veel zeggen over de kwaliteit van onze leefomgeving, zoals de beschikbaarheid van voedsel, schuilplekken en de mate van lichtvervuiling.

Juist omdat vleermuizen ’s nachts actief zijn en vaak onopgemerkt blijven, is er nog veel onbekend over hun verspreiding. Met behulp van echolocatie kunnen vleermuizen zich in het donker oriënteren en prooien opsporen. Ze zenden ultrasone geluiden uit die weerkaatsen op objecten in hun omgeving. Aan de hand van die echo’s kunnen ze achterhalen waar voorwerpen en prooien zich bevinden. Over het algemeen zijn de ultrasone geluiden te hoog voor het menselijk gehoor.

Ga op 15, 16 of 17 mei in de avond naar buiten rond zonsondergang (21:30 uur). Meestal verschijnen de eerste vleermuizen 15 tot 30 minuten na zonsondergang.

Zo vergroot je je kans op waarnemingen:

• Zoek een plek met open zicht op de lucht, zoals een tuin, balkon, park of rustige straat.
• Let op insectenrijke plekken, zoals bij water, bomen, heggen of straatlantaarns.
• Zet buitenverlichting zoveel mogelijk uit. Vleermuizen mijden fel licht.
• Herken ze aan hun snelle, grillige vlucht.

Met deze zoekkaart kun je aan de hand van het silhouet en het vlieggedrag een vleermuis op naam brengen. 

In Nederland komen meerdere soorten voor die je tijdens de telling kunt tegenkomen. Elke soort heeft zijn eigen favoriete leefgebied en gedrag:

• Gewone dwergvleermuis – meest algemene soort. Vaak te zien in woonwijken en tuinen, jagend langs gevels, bomenrijen, straatlantaarns en in tuinen.
• Ruige dwergvleermuis – lijkt op de gewone dwergvleermuis, maar wordt vaker gezien in halfopen landschappen zoals bosranden, lanen en waterrijke gebieden.
• Laatvlieger – een grotere soort die later op de avond actief wordt. Jaagt vaak boven voetbalveldjes, weilanden en langs boomlanen. Komt ook voor in dorpen en steden.
• Watervleermuis – jaagt boven het wateroppervlak en is goed te zien bij vijvers, sloten en grachten. Heeft sterke binding met waterrijke en bosrijke gebieden.
• Rosse vleermuis – een van de grootste soorten, vliegt hoog en snel, vaak al vroeg in de schemering boven parken, bosranden, open gebieden en boven huizen te zien.

Grootoorvleermuizen – trager en wendbaar, te vinden in tuinen, boomgaarden en bij oude gebouwen, dicht langs vegetatie.

Veel vleermuizen combineren meerdere habitattypen: water, bomen en beschutting vormen samen een ideaal leefgebied. Let daarom niet alleen op één type plek, maar kijk juist naar overgangen. Bijvoorbeeld waar een tuin grenst aan water of waar bomenrijen langs een straat staan.

Zie je een vleermuis? Noteer het aantal en het tijdstip en laat op Tuintelling.nl weten hoeveel je hebt geteld. Ook als je niets ziet, is dat waardevolle informatie. Het helpt om een compleet beeld te krijgen van waar vleermuizen wel en niet voorkomen.

Meedoen is laagdrempelig en leerzaam, en je draagt direct bij aan belangrijk natuuronderzoek. Bovendien beleef je de avond op een nieuwe manier. Wie eenmaal oplet, ontdekt hoe levendig de nacht eigenlijk is!

Waarnemingen kunnen tot uiterlijk maandag 18 mei 12:00 uur worden doorgegeven op Tuintelling.nl. Hierna zal de balans worden opgemaakt.

Dus: zet de lichten wat eerder uit, geef je ogen de tijd om te wennen en laat je verrassen. Tel je mee?

Tekst: Zoogdiervereniging
Foto's: Johann Prescher, Peter Twisk, Odile Noort-Schmidt