In Lutra: Van mast tot boommarter

18 augustus 2015

In Lutra staat een artikel geschreven door Hans Kleef en Henri Wijsman over de  mastdynamiek van eik en beuk die in sterke mate het voortplantingssucces van de bosmuis bepaalt.

Jaren met een hoge productie van mast worden gevolgd door een hoge dichtheid van bosmuizen in het daaropvolgende voorjaar, terwijl bij weinig mast het aantal bosmuizen veel minder is. Hoewel de boommarter flexibel is in voedselkeuze vormen bosmuizen een belangrijke voedselbron. Zijn er veel bosmuizen dan worden er bij de boommarter meer jongen geboren en vindt de geboorte plaats op een vroeger tijdstip. Bij weinig bosmuizen wordt het zogende moertje gedwongen tot beduidend langere jachtexcursies.

Mast en muizen

Eik en beuk tonen globaal een vrijwel identiek patroon van goede en slechte mastjaren zoals blijkt uit onderzoek over een periode van meer dan 20 jaar. Deze periodieke variatie in hoge en lage mastproductie zorgt voor een overeenkomstig wisselende voedselsituatie voor  de bosmuis. Echter niet alleen de bosmuis profiteert van een hoge mastproductie maar ook andere soorten zoals rosse woelmuis en veldmuis vertonen eenzelfde reactie: hogere aantallen na veel mast. Na een goed mastjaar is er het volgende voorjaar veel voedsel beschikbaar voor secundaire consumenten zoals bijvoorbeeld de boommarter.

Boommarter

Uit onderzoek over een periode van 10 jaar blijkt dat de bosmuisstand in het vroege voorjaar van invloed is op de voortplanting van de boommarter. In jaren van veel bosmuizen zijn niet alleen de worpen van de boommarter gemiddeld iets groter maar ook de periode waarin de meeste geboortes verwacht kunnen worden (1ste week april) ligt ruim een week eerder dan in jaren met weinig bosmuizen. De goede voedselomstandigheden tijdens de zoogperiode en verdere ontwikkeling van de jongen bevordert de kans op overleving tot een reproductief aandeel in de populatie. Bij weinig bosmuizen ligt dat heel anders. Niet alleen worden er minder jongen op een later tijdstip geboren maar het zogende moertje moet een veel grotere inspanning leveren om in de energiebehoefte te voorzien voor haarzelf en de jongen, hetgeen de overleving van de jongen negatief kan beïnvloeden.

 Wilt u ook Lutra ontvangen, kijk  dan http://www.zoogdiervereniging.nl/alle-lidmaatschappen-op-een-rij  voor meer informatie.