Beverkalender april
4 april 2012
Bevers zijn strikte herbivoren, dat wil zeggen dat ze uitsluitend plantaardig voedsel eten. Bij het naar binnenwerken van het voedsel kan het natuurlijk gebeuren dat er af en toe een bladluis, of ander klein grut, mee naar binnen gaat, maar dat is dan ‘collateral damage’.
In de winter zijn bevers nagenoeg geheel aangewezen op bast van bomen en struiken en twijgen (de groeischeut van het voorgaande groeiseizoen), daarnaast vullen ze dit dieet aan met worteldelen van verschillende planten, zoals, riet, gele plomp, gele lis, maar ook brandnetel.
In april zijn veel planten al dusdanig uitgelopen dat het aandeel bast dat gegeten wordt snel afneemt. Al dat verse sappige groen laten de bevers zich goed smaken en er zijn honderden plantensoorten die de bevers als voedsel nuttigt.
Toch kunnen bevers niet alle planten eten, of niet al te grote hoeveelheden van bepaalde soorten. Dat heeft te maken met bepaalde stoffen in die planten die niet zozeer voor de bever zelf giftig zijn, maar voor de bacteriën die de bever helpen om het voedsel te verteren. De bever heeft namelijk een grote bacteriekolonie in zijn blinde darm, die daarvoor sterk is vergroot. Die bacteriën zetten het voedsel om in stoffen die de bever op kan nemen.
Nu is er een probleempje, en wel dat de blinde darm zich aan het eind van het verteringskanaal bevindt. Daardoor kan de bever zonder aanpassingen het voedsel niet opnemen. Hoe lost de bever dit probleem op? Overdag, als de dieren rusten, produceren ze speciale pasta-achtige keutels waarin ook de bacteriën zitten en die eten ze dan op. Het voedsel gaat dan samen met die bacteriën voor de tweede keer door het verteringskanaal en daarbij worden de benodigde voedingsstoffen opgenomen. ’s Avonds als de bevers actief worden en gaan zwemmen, poepen ze de keutels uit waarin de reststoffen zitten die ze kwijt moeten. Het opeten van uitwerpselen die speciaal gemaakt worden om op te eten wordt caecotrofie genoemd. Ook het konijn en haas kennen dit verschijnsel.
Planten hebben in de loop van de evolutie op vraat door herbivoren gereageerd door zogenaamde antivraatstoffen aan te maken. Die stoffen kunnen voor de bacteriën die het voedsel voor de bever verteren giftig zijn. Als een bever veel eet van een soort met veel antivraatstoffen zoals de meeste esdoornsoorten, dan verhongerd hij met een volle maag en darm, omdat de bacteriën het niet kunnen verteren of er zelfs aan dood gaan. De bever moet daarom een heel uitgebalanceerd dieet samenstellen om de bacteriën het werk te kunnen laten doen en om toch alle benodigde voedingstoffen binnen te krijgen.
Tekst en foto: Vilmar Dijkstra
