Basiscursus 'Vleermuisgeluiden determineren en analyseren'
Wat zijn de beste batdetectorinstellingen? Hoe zijn soorten aan de hand van het geluid te herkennen? Wat zijn de belangrijkste kenmerken en in welke situatie kun je een set van kenmerken gebruiken? Hoe leest je een oscillogram of spectrogram? Waar zijn goede referentiegeluiden te vinden?
Op 5 en 12 mei 2026 organiseert de Zoogdiervereniging de tweedaagse basiscursus ‘Vleermuisgeluiden determineren en analyseren’. De cursus gaat o.a. in op zowel de eigenschappen van de verschillende apparaten als analyseprogramma’s.
Doe je veel vleermuisveldwerk en wil je beter geluiden kunnen determineren en analyseren, schrijf je dan in voor deze cursus. Naast de keuze uit verschillende detectorsystemen is ook de keuze in geluidsanalyse programma’s steeds groter. We zullen er tijdens de cursus een aantal behandelen. Tijdens de cursus zal bij het bekijken en interpreteren van opnames gebruik worden gemaakt van BatExplorer.
Inhoud van de cursus
- Een dag over vleermuisecologie, inclusief vleermuisgeluiden van 7 soorten;
- Een dag over het gebruik van het analyseprogramma BatExplorer, met de focus op instellingen en functies en het analyseren van de calls.
- Wat is echolocatie?
Omdat de deelnemers al werken met batdetectors zal het onderdeel 'wat is echolocatie en hoe gebruiken vleermuizen het?' kort worden behandeld.
a. Functie
b. Waar luisteren we naar? (full spectrum mixer vs time-expansion)
c. Weergave van echolocatie (spectrogram, oscillogram, power spectrum)
d. Niet uniform maar aangepast aan verschillende soorten habitat - Geluidsanalyse en begripskennis
- Herkennen van echolocatie van vleermuizen (spectrogrammen)
a. Stappenplan pulsvorm onder/boven 35 kHz, etc.
b. QCF of FM-QCF boven 35 kHz: dwergvleermuizen
c. QCF of FM-QCF onder 35 kHz: EVN
d. FM: Myoten en Plecoten
e. Valkuil: Near FM van dwergvleermuizen en EVN (onderscheid maken)
f. Overige vormen (CF en QCF-FM) - Social calls
- Naslagwerken en verder studeren.
Tijdens de theorie wordt ingegaan op:
- typen detectors
- optimale instelling van opnamen met detector-recorder
- typen van geluidsanalyses
- correct opmeten van geluiden
- invloed van artefacten vanuit de omgeving, zoals reflecties, echo’s en doppler-shifts
- digitale artefacten zoals clipping en aliasing
- soortkenmerken en intraspecifieke variatie
- optimale instelling van analyseprogramma’s
- bepalen van opname kwaliteit
- opmeten van enkele voorbeeldgeluiden
- uitproberen van andere analyseprogramma’s
Vervolgens wordt deze kennis toegepast in een aantal praktijkopdrachten over:
- optimale instelling van analyseprogramma’s
- bepalen van opname kwaliteit
- opmeten van enkele voorbeeldgeluiden
- uitproberen van andere analyseprogramma’s
De achtergrondinformatie bij de behandelde thema's wordt in de vorm van digitale hand-outs aan de deelnemers ter beschikking gesteld.
Doelgroep
Deze cursus is gericht op (veld)medewerkers en ecologen die regelmatig vleermuisonderzoek doen met vleermuisdetectors. De deelnemers worden geacht zelf een laptop mee te nemen evenals hun eigen geluidanalyseprogramma.
Om het programma zo goed mogelijk aan te passen aan het niveau van de deelnemers krijg je na aanmelding voor de cursus een korte vragenlijst om in te vullen.
Waar en wanneer
De tweedaagse cursus wordt gegeven op 5 en 12 mei 2026 van 9:00 tot 16:00 uur. De cursuslocatie is het kantoor van de Zoogdiervereniging, Toernooiveld 1, 6525 ED, Nijmegen.
Kosten
De kosten bedragen €800,- p.p. (exclusief btw), inclusief cursusmateriaal, koffie, thee en lunch. Doorgang van de cursus is afhankelijk van het aantal deelnemers, hierover word je uiterlijk een week voor aanvang van de cursus over geïnformeerd. Bij annulering krijgt je je volledige cursusgeld terug.
Aanmelden
Er is plaats voor maximaal 12 deelnemers, dus wees er snel bij! Aanmelden kan via het aanmeldformulier hieronder. Na aanmelding ontvang je een bevestiging van inschrijving. De factuur wordt naar je werkgever of aan jou persoonlijk gestuurd.
Annuleren van deelname aan de cursus is alleen schriftelijk mogelijk tot twee weken voor aanvang van de cursus. Daarna wordt het volledige bedrag in rekening gebracht. Bij te weinig deelnemers kan de Zoogdiervereniging besluiten de cursus te annuleren (uiterlijk twee weken voor aanvang van de cursus). Lees hier de volledige voorwaarden.