Europees project toont vooruitgang vleermuizen in Europa
30 januari 2014
Bericht uitgegeven door Zoogdiervereniging en het Centraal Bureau voor de Statistiek
De aantallen overwinterende vleermuizen zijn tussen 1993 en 2011 aanzienlijk toegenomen in negen onderzochte EU landen. Dit is te lezen in een recent verschenen rapport van het Europese Milieu Agentschap. Hierin zijn het voor het eerst tellingen van overwinterende vleermuizen van over heel Europa gecombineerd en geanalyseerd. In de twintigste eeuw gingen de onderzochte soorten sterk achteruit, maar nu herstelt de stand zich langzaam maar zeker, mede dankzij bescherming van vleermuizen en hun verblijfplaatsen.
Negen Europese landen
De gegevens voor het onderzoek komen van vleermuisonderzoekers in Hongarije, Letland, Oostenrijk, Portugal, Slovenië, Slowakije, Nederland, de UK en de Duitse deelstaten Beieren en Thüringen. Vrijwilligers telden gedurende enkele decennia vleermuizen in 9000 overwinteringsplekken, zoals grotten en kelders. Niet eerder zijn zoveel gegevens over vleermuizen bij elkaar gebracht.
Vale vleermuis (foto: Jasja Dekker)
Meeste soorten gaan vooruit
Van 16 van de bijna 50 Europese soorten vleermuizen waren voldoende gegevens voorhanden om de Europese trends te bepalen. Tien van deze soorten gaan vooruit en slechts één soort, de grijze grootoorvleermuis, achteruit. De andere soorten zijn stabiel in aantal (3) of de trends zijn onzeker (2). In Nederland gaat geen enkele van de getelde soort achteruit, ook de grijze grootoorvleermuis neemt hier in aantal toe (zo blijkt uit zomertellingen).
Wintertelling van vleermuizen in steenfabriek bij Wageningen (foto: Jasja Dekker)
Reden van vooruitgang
Halverwege de vorige eeuw zijn vleermuizen achteruitgegaan en enkele soorten zijn zelfs verdwenen. Verblijfplaatsen werden ongeschikt of verdwenen, bestrijdingsmiddelen in de landbouw en houtverduurzamingsmiddelen op zolders eisten hun tol. Bovendien verdwenen houtwallen en verarmde het agrarische landschap. In de EU zijn vleermuizen al een aantal decennia strikt beschermd en dat werpt blijkbaar vruchten af. De aantallen van voor de achteruitgang zijn nog echter nog niet bereikt: vleermuizen kunnen slechts 1 jong per jaar grootbrengen, dus het herstel vergt veel tijd.
Europese vleermuisindicator
Het rapport van het Europese Milieu Agentschap geeft tevens een eerste versie van een Europese vleermuisindicator, waarin de trends van de soorten gemiddeld zijn. Deze indicator geeft een overall toename van 43% van de vleermuisstand in 1993-2011. De bedoeling is om in de komende jaren de indicator uit te breiden met meer soorten en meer landen.
Algemene trend Europese vleermuizen in de periode 1993-2011 (figuur: BatLife Europe, CBS)
De analyses voor het rapport zijn uitgevoerd door de Bat Conservation Trust in de UK en de Zoogdiervereniging en het CBS in Nederland. De tellingen zijn uitgevoerd door duizenden vrijwilligers. In Nederland gaat het om de “Wintertellingen vleermuizen”, een meetnet binnen het Netwerk Ecologische Monitoring.
Het rapport is down te loaden op de site van het Europese Milieu Agentschap (EEA).
Tekst: Jasja Dekker (namens Zoogdiervereniging), Arco van Strien (CBS) en Tom van der Meij (CBS)
Foto's: Jasja Dekker
Figuur: BatLife Europe / CBS
