Thaise eekhoorn
De Thaise eekhoorn (Callosciurus finlaysonii) is een boomeekhoorn die van oorsprong in Zuidoost-Azië voorkomt. Hij wordt ook wel Finlaysons klappereekhoorn genoemd. De vachtkleur is zeer variabel en kan alle combinaties van wit, roodbruin en zwart bevatten. De soort wordt in Nederland waarschijnlijk maar weinig gehouden en is hier nog niet in het wild aangetroffen. Voor vestiging is het Nederlandse klimaat naar verwachting ongeschikt. In Italië leven wel zich voortplantende populaties. De soort wordt daar beschouwd als een bedreiging voor de inheemse natuur. De Thaise eekhoorn staat sinds 2022 op de Unielijst van Invasieve exoten.
Uiterlijke kenmerken
De Thaise eekhoorn is een kortharige eekhoorn met een grote pluimstaart en zonder oorpluimpjes. De soort varieert enorm in kleur. Er worden traditioneel 16 ondersoorten onderscheiden die volledig wit, roodbruin, of zwart kunnen zijn, of een combinatie van deze kleuren. Ook binnen ondersoorten kunnen kleuren variëren en er kunnen ook kleurveranderingen optreden in de loop van een seizoen. In Italië zijn dieren ontsnapt die meestal een kaneelbruine staart hebben en een olijfbruine rug met een scherpe overgang naar een (geel)witte of lichtgrijze buik. Soms zijn de rug en de staart donkergrijs of bruin en soms zijn delen van de staart wit.
Afmetingen
Lengte kop-romp: 19-21 cm
Lengte staart: 17-22 cm
Gewicht: rond 280 g
Gelijkende soorten
De taxonomie van de Thaise eekhoorn is vooralsnog onduidelijk. Uit genetisch onderzoek is gebleken dat de Thaise eekhoorn mogelijk een complex vormt van meer soorten, en dat enkele ondersoorten wellicht tot Pallas’ eekhoorn gerekend moeten worden.
Vanwege zijn variabele vachtkleur kan de Thaise eekhoorn worden verward met andere eekhoorns. Vooral het onderscheid met andere Callosciurus-soorten, zoals Pallas’ eekhoorn, is lastig. Pallas’ eekhoorn is meestal meer olijfgroen tot bruin op de rug en heeft een oranje of gelige buik. De Thaise eekhoorn heeft geen oorpluimpjes, zoals de inheemse eekhoorn en de Japanse eekhoorn.
Habitat
In het oorspronkelijk gebied in Zuidoost-Azië komt de Thaise eekhoorn voor in open en gesloten laaglandbossen. Ook in tuinen en parken in stedelijk gebied wordt de soort gevonden.
Leefwijze
De Thaise eekhoorn is het grootste deel van de dag actief. Hij verblijft vooral in bomen en komt maar weinig op de grond. De meeste tijd wordt besteed aan het zoeken van voedsel.
Voedsel
Het voedsel bestaat vooral uit fruit, zaden, knoppen en bloemen in de zomer. In de winter schakelen ze over op knoppen. In herfst, winter en voorjaar wordt er ook bast en boomsappen gegeten. Harde noten worden ook gegeten en in het nest verzameld. Een enkele keer eten ze insecten, zoals mieren.
Territorium en leefgebied
Dichtheden en omvang van het leefgebied zijn niet bekend.
Verblijfplaats
De nestplaats wordt gebruikt voor het werpen en grootbrengen van jongen en om de nacht door te brengen.
Voortplanting
Boomeekhoorns zoals de Thaise eekhoorn hebben een hoog reproductiepotentieel. Uit het oorspronkelijk verspreidingsgebied zijn geen gegevens bekend, maar in de geïntroduceerde (Italiaanse) populaties kunnen vrouwtjes twee tot drie nesten per jaar met 1-2 jongen produceren; een deel van de volwassen vrouwtjes plant zich voort.
Waarnemingen doorgeven
De Thaise eekhoorn staat op de Unielijst Invasieve Exoten en ontbreekt op de Huis- en hobbydierenlijst (de Positieflijst). Dit betekent dat de soort in Nederland en de EU niet mag worden gehouden of verhandeld. Verder geldt voor lidstaten de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen, te verwijderen, of als dat niet lukt, zodanig te beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen. Er geldt een overgangsregeling voor mensen die dieren van de lijst houden op het moment van het ingaan van de lijst (1 juli 2024).
Impact op inheemse natuur
Het is waarschijnlijk dat de Thaise eekhoorn een bedreiging kan vormen voor de inheemse eekhoorn. In Zuid-Italië heeft de soort zich sinds de jaren 1980 snel kunnen uitbreiden en wordt deze gezien als een bedreiging voor de Calabrische zwarte eekhoorn (Sciurus meridionalis). Daarnaast kunnen Thaise eekhoorns aanzienlijke schade aanbrengen aan bomen, door het strippen van bast. Ook wordt er schade aan electriciteitskabels gemeld. In het gebied van oorsprong worden eieren van vogels gepredeerd. Mogelijk is er ook een negatief effect op slaapmuizen, zoals eikelmuis en hazelmuis. Of Thaise eekhoorns ook ziekten overbrengen is onbekend.
Specialisten gaan ervan uit dat in Europa vooral gebieden met een Mediterraan klimaat kunnen worden gekoloniseerd. Alleen bij extreme klimaatopwarming kan ook de Atlantische bioregio worden gekoloniseerd, waar Nederland onder valt. Het is een dier dat zich makkelijk aanpast en goed kan gedijen in nieuwe gebieden mits voedsel en nestgelegenheid beschikbaar zijn. Bijvoeren in stedelijk gebied lijkt het vestigen te vergemakkelijken Het dier wordt in Europa op diverse plaatsen als huisdier gehouden, waarbij de kans bestaat dat het dier ontsnapt.
Het is zeer moeilijk deze soort uit te roeien nadat hij zich heeft gevestigd. In Zuid-Italië zijn dieren gevangen met live traps, maar wanneer niet alle dieren worden gevangen, herstelt de populatie zich snel naar aantallen van voor de vangactie. In Nederland is het wel gelukt een populatie Pallas’ eekhoorn weg te vangen die zich in en rond Weert had gevestigd na ontsnapping van ongeveer 12 dieren bij een dierenhandelaar. Hier werden uiteindelijk ongeveer 250 dieren gevangen.
Wereld
De soort komt van oorsprong voor in Zuidoost-Azië: in het zuiden van Vietnam, Thailand, Cambodja, Laos en het oosten van Myanmar. Hij is geïntroduceerd in Singapore.
Europa
Na introducties in Italië in de jaren 1980 heeft de Thaise eekhoorn zich op twee locaties, in het noordwesten en het zuiden, kunnen vestigen. Vooral de Zuid-Italiaanse populatie breidt zich uit. In België (Aische-en-Refail, Wallonië) werd in 2018 een ontsnapt dier waargenomen. Hij kan in Europa naar verwachting alleen leven in het Middellandse Zeegebied.
Nederland
De soort is in Nederland nog niet in het wild aangetroffen. Het dier wordt of werd in Nederland wel als huisdier gehouden. Nederland heeft niet het geschikte klimaat voor de Thaise eekhoorn.
De Thaise eekhoorn staat sinds 2022 op de Unielijst van invasieve soorten.
De Thaise eekhoorn ontbreekt op de Huis- en hobbydierenlijst (de Positieflijst).
- Nederlands Soortenregister (niet vermeld)
- Factsheet NVWA
- IUCN Red List
- Standpunt exoten
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Rodentia (Knaagdieren)
Familie: Sciuridae (Eekhoorns)
Geslacht: Callosciurus
Soort: Callosciurus finlaysonii