NEM Meetprogramma Exoten

In NEM Meetprogramma exoten worden data verzameld van invasieve exoten met als doel om de trend van de soorten in de gaten te houden en een snelle stijging te kunnen detecteren. Het project heeft niet als doel om de dieren te bestrijden, dit is aan de provincies. NEM Exoten draait sinds 2019, met een pilot in 2018.

Invasieve exoten

De Unielijst (EU-exotenverordening 1143/2014) geeft aan welke soorten zich invasief kunnen ontwikkelen binnen de EU, en een gevaar kunnen vormen voor biodiversiteit, gezondheid of veiligheid. Voor Nederland gaat het om wasbeer, wasbeerhond, muntjak, beverrat, muskusrat, Indische mangoeste, rode neusbeer en vier exotische eekhoorns.

Methode

Het onderzoek bestaat uit:

  • wildcameraonderzoek voor wasbeer/wasbeerhond door vrijwilligers
  • warmtebeeldcameraonderzoek voor muntjak
  • meldingen van overige soorten worden gevalideerd
Image
Wasbeer (© Maaike Plomp)
Wasbeer (© Maaike Plomp)

Wie voeren de inventarisaties uit?

>

De wildcamera’s voor wasbeer en wasbeerhond worden geplaatst in de zes grensprovincies (Groningen t/m Brabant). In Groningen, Overijssel en Limburg worden nieuwe vrijwilligers gezocht. In Drenthe, Gelderland en Noord-Brabant worden de mensen weer benaderd die in 2018 en 2019 hebben meegedaan, en de pool wordt indien nodig aangevuld met nieuwe mensen.

Meedoen met NEM exoten?

>

Landelijk coördinator: Ellen van Norren (ellen.vannorren@zoogdiervereniging.nl)
Benodigde kennis: ervaring met wildcamera's is handig.
Tijdsinspanning: in de periode september tot en met november plaats je vijf wildcamera's die je tweemaal vier weken laat staan. Vervolgens annoteer je vóór 30 november alle beelden in Agouti.
Uitvoering: alleen of samen met andere vrijwilligers.

Informatie voor deelnemers

>

- Leer de beelden in Agouti te verwerken via de instructievideo’s die gemaakt zijn door Silvavir Ecologisch Advies: deel 1, deel 2 en deel 3.
- Heb je vragen over camera’s of Agouti? Neem contact op met Wesley Overman (wesley.overman@zoogdiervereniging.nl).
- Heb je vragen over deelname aan het meetprogramma? Neem contact op met Elze Polman (elze.polman@zoogdiervereniging.nl).

Onderzoekslocaties 2020

- Onderzoeksgebieden Brabant
- Onderzoeksgebieden Gelderland-Overijssel
Onderzoeksgebieden Groningen-Drenthe-Overijssel
Onderzoeksgebieden Limburg- Brabant (oost)

Handleidingen

- Handleiding NEM Meetprogramma Exoten met informatie over het instellen en plaatsen van de camera's voor wasbeerhond en wasbeer.
- Fabriekshandleiding Bushnell Core Low Glow wildcamera
- Handleiding beeldverwerking in Agouti

Leuke waarneming?

Heb je een wasbeer, wasbeerhond, Amerikaanse nerts of een heel andere leuke vondst? Afgelopen jaar hadden we een otter, goudjakhals en een paar boommarters op de camera. Sluit je aan bij het Whatsappgroepje van jouw provincie en deel je vondst! Stuur je mobiele nummer naar: ellen.vannorren@zoogdiervereniging.nl.

Veel gestelde vragen (FAQ) voor deelnemers

>

Vragen over de camera en toebehoren

Klopt het dat het geheugenkaartje al eens gebruikt is?​​​​​​

  • Klopt. We gebruiken de kaartjes ook voor andere projecten. De beelden die op de kaartjes staan mogen worden gewist. Formatteer het kaartje altijd voor gebruik. In de handleiding staat hoe het kaartje moet worden geformatteerd.

Waarom geeft de batterij-indicator aan dat de batterijen niet helemaal vol zijn, terwijl ik ze net heb opgeladen?

  • Dit komt door het gebruik van oplaadbare batterijen. Deze hebben over het algemeen een net iets lagere spanning dan andere batterijen. De indicator moet minimaal 2 streepjes aangeven, dan is het goed.

Waarom opent de batterijlade niet/slecht?

  • Bij een camera van het type Bushnell Core is het normaal dat de batterijlade lastig open gaat. In eerste instantie schuift de batterijlade vaak maar een heel klein beetje open. Als het te weinig is om de batterijlade vast te kunnen pakken, dan kan je er eerst zachtjes tegenaan duwen. Vaak komt hij dan los. Als je de lade er dan verder uit schuift kom je nog een punt tegen waarbij de lade weerstand geeft. Dit kan wat eng voelen, maar je kan de lade er gewoon uit trekken.
  • Zit de lade echt vast? Dan zit waarschijnlijk het rubber dat de camera waterdicht moet afsluiten tussen de lade en de camera geklemd. Neem in dit geval contact op met wesley.overman@zoogdiervereniging.nl.

Waarom sluit de batterijlade moeilijk/niet?

  • Om de batterijlade weer te sluiten is een krachtige duw nodig voor het laatste stukje. De lade moet goed waterdicht zijn gesloten om bij een regenbui geen water in de camera te krijgen.

Waarom zit er geen slot bij de camera?

  • Er zijn metalen behuizingen en sloten te koop zodat de camera's minder makkelijk gestolen worden. Deze behuizingen en sloten zijn echter zo duur ten opzichte van de aanschafprijs van de camera, dat het voordeliger is om af en toe een camera te moeten vervangen door diefstal of vandalisme. Overigens is de ervaring dat camera’s in metalen behuizingen met sloten meer opvallen en toch gestolen of vernield worden.

Klopt het dat er zowel 16 Gb als 32 Gb geheugenkaarten bij de camera’s zitten?

  • Voor dit project zijn geheugenkaartjes van 16 Gb groot genoeg. Er zijn zowel 16 Gb als 32 Gb kaartjes bij de camera’s gedaan. Deze werken beide goed.

Ik gebruik een ander type camera, welke instellingen moet ik gebruiken?

  • Vanuit de Zoogdiervereniging zijn naast Bushnell Core Low Glow camera's, ook nog een aantal Bushnell Trophy Cam Aggressor camera's in gebruik. De instellingen voor deze camera worden hieronder weergegeven:
    Set Clock: datum en tijd instellen / PreSets: Advanced / Mode: Camera / Image Size: 4K / Image Format: Full Screen / Capture Number: 3 Photo / LED Control: Medium / Camera Name: vul hier de 4-cijferige uurhok code in / Video Size: nvt / Video Length: nvt / Interval: .6S / Sensor Level: Auto / NV Shutter: Auto / Camera Mode: 24hrs / Format: formatteer het kaartje altijd voor gebruik / Time Stamp: On / Field Scan: Off / Coordinate Input: Off / Video Sound: nvt

Resultaten

>

De resultaten van de meetprogramma's worden in april en/of oktober weergegeven in de Telganger.

In 2018 is NEM exoten opgestart met een pilotfase, waarin door dassenwerkgroepen één maand wildcamera’s zijn geplaatst op een aantal dassenburchten in Drenthe, om wasbeerhond vast te stellen. Hierbij werd één wasbeerhond vastgesteld. Ook werden door een deskundige van de Zoogdiervereniging één maand camera’s geplaatst in Brabant voor muntjak en werden rondes gereden met een warmtebeeldcamera. Hierbij werden geen muntjaks aangetroffen. Daarnaast werden data van beverrat en muskusrat aangeleverd door de Unie van Waterschappen. Meldingen van invasieve exoten die werden gedaan op waarneming.nl, telmee.nl, tuintelling.nl, info@zoogdiervereniging.nl (waaronder exoten eekhoorns) werden gevalideerd. Alle data werden opgenomen in de NDFF.

In 2019 heeft deze pilotfase een vervolg gekregen door wederom één maand camera’s te plaatsen. De locaties werden uitgebreid naar optimale locaties voor wasbeerhond en wasbeer, de provincies werden uitgebreid naar Drenthe, Gelderland en Brabant. Dit was niet mogelijk geweest zonder de zeer snelle actie van 18 vrijwilligers. Er werden op drie locaties wasbeerhonden gefotografeerd, het gaat om minimaal twee dieren. De camera’s waar in 2018 een wasbeerhond was gevonden, zijn sinds 2018 blijven staan. Er werden geen camera’s geplaatst voor muntjak, wel werden routes gereden voor muntjak in Brabant. Er werden wederom geen muntjaks aangetroffen. Ook van de overige soorten werden zoals in 2018 de data gevalideerd opgenomen in de NDFF.

Image
Wasbeerhond op beeld wildcamera geplaatst door Ed Molenaar (vrijwilliger dassenwerkgroep Drenthe, 17 maart 2020)
Wasbeerhond op beeld wildcamera geplaatst door Ed Molenaar (vrijwilliger dassenwerkgroep Drenthe, 17 maart 2020)