Verveling tijdens de lockdown? Word braakballenpluizer!

Een lockdown, avondklok en afgelopen week ook nog eens een flink pak sneeuw houden deze dagen veel mensen binnen. Slaat de verveling bij jou toe en ben je op zoek naar een (nieuwe) hobby? De Zoogdiervereniging is op zoek naar vrijwilligers voor het NEM Verspreidingsonderzoek Muizen! Niet al ons onderzoek gebeurt in het veld en meedoen aan dit meetprogramma kan zelfs vanaf je eigen bank.

Hoe gaat het in zijn werk?

Het NEM (Netwerk Ecologische Monitoring) Verspreidingsonderzoek Muizen is gestart in 2002 en verkrijgt data door middel van braakbalanalyse. Kerkuilenwerkgroepen en -vrijwilligers verspreid over heel Nederland verzamelen tijdens hun werkzaamheden, zoals het controleren van nestkasten, braakballen van kerkuilen. Deze braakballen worden vervolgens opgestuurd naar de Zoogdiervereniging. Hier worden er partijen van gemaakt, die daarna, voorzien van een formulier- en locatienummer, worden opgeslagen in de vriezer voordat ze worden doorgestuurd naar een ‘pluizer’.

Welke soorten worden onderzocht?

Het analyseren (pluizen) van braakballen levert ons informatie over de verspreiding van kleine zoogdieren in Nederland. De braakballen komen uit alle provincies, wat betekent dat er bij het pluizen vaak veel variatie is in de aangetroffen soorten muizen. In dit project richten we ons voornamelijk op de volgende soorten: veldspitsmuis (Crocidura leucodon), waterspitsmuis (Neomys fodiens) en noordse woelmuis (Alexandromys oeconomus arenicola). Foto's: Wesley Overman

Veldspitsmuis  Waterspitsmuis  Noordse woelmuis

Waarom braakballen van kerkuilen?

Voor dit project worden in principe alleen braakballen van kerkuilen onderzocht. Kerkuilen hebben namelijk geen voorkeur voor bepaalde groepen (spits)muizen, waardoor alle soorten zijn terug te vinden in de braakballen. Daarom worden de aangetroffen prooisoorten (en hun onderlinge verhouding) als maatgevend gezien voor de prooidieren die aanwezig zijn binnen het jachtgebied van de betreffende uil. Dit jachtgebied beperkt zich gemiddeld tot een kilometer rond de nestlocatie.

Wat houdt het ‘pluizen’ in?

Wanneer je je aanmeldt als pluizer krijg je een braakbalpartij thuisgestuurd. We vragen je om vervolgens de braakballen uit te pluizen en op zoek te gaan naar de schedelresten van de prooidieren. Met deze schedelresten (de bovenschedels en onderkaken) is het mogelijk om de (spits)muis tot op soort te determineren. Dit vergt wat geduld, maar via de Zoogdiervereniging krijg je hulpmaterialen aangeleverd (zoals deze zoekkaart) om het je zo makkelijk mogelijk te maken. Per braakbalpartij vul je een registratieformulier in waarop je de aantallen van iedere gevonden soort noteert. Alle schedelresten worden per soort in aparte zakjes bewaard. Het registratieformulier, samen met de verzamelde schedelresten, worden vervolgens teruggestuurd naar de Zoogdiervereniging. Hier worden de partijen gecontroleerd en krijgen zowel de pluizer als de verzamelaar van de braakballen de definitieve resultaten retour. Uiteindelijk worden de resultaten toegevoegd aan de braakbaldatabase en vervolgens aan de NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna).

Image
Braakballen pluizen met behulp van een zoekkaart
Braakballen pluizen met behulp van een zoekkaart (foto: Doris Koolmees)

Resultaten

Twee keer per jaar worden vrijwilligers geïnformeerd over de resultaten van alle NEM meetprogramma’s in de nieuwsbrief de ‘Telganger’. Ook overige geïnteresseerden kunnen zich aanmelden voor deze nieuwsbrief. Aanmelden voor de Telganger kan via deze link. Eerdere uitgaven van de Telganger zijn hier ook terug te lezen.

Aanmelden

Aanmelden voor het NEM Verspreidingsonderzoek Muizen kan via het aanmeldformulier. Ook horen we het graag als je actief bent als kerkuilvrijwilliger en braakballen zou willen aanleveren. Alle nieuwe locaties zijn voor het verspreidingsonderzoek interessant, maar op de website vind je een kaart met daarop onze ‘wenshokken’, dit zijn de locaties waar we met name nog graag iets meer willen onderzoeken.

Braakbalpartijen en de geplozen resultaten kunnen gratis worden opgestuurd naar onderstaand adres:
Zoogdiervereniging (t.a.v. Eveline van der Jagt)
Antwoordnummer 98198
6500 VA Nijmegen

Kijk voor meer informatie op onze website of neem contact op met Dick Bekker (landelijk coördinator) of Eveline van der Jagt (vrijwilligersondersteuning).

Image
Overzicht NEM Verspreidingsonderzoek Muizen

 

 

Publicatiedatum: 18 februari 2021

Tekst: Dick Bekker & Eveline van der Jagt (Zoogdiervereniging)
Foto's: Wesley Overman, Doris Koolmees