De korenwolf: icoon van een soortenrijk agrarisch landschap

De hamster (Cricetus cricetus) is een typisch Limburgse soort, die sinds enige jaren nationale bekendheid geniet onder de naam ‘korenwolf’. Het diertje heeft een imago van juridische dwarsligger, maar het is veel meer een icoon van een soortenrijk agrarisch landschap.

Promotieonderzoek

In de jaren zestig van de vorige eeuw werd de korenwolf fel bestreden door agrariërs, maar in de jaren zeventig werd het diertje beschermd. Dat kon een sterke achteruitgang in de daaropvolgende decennia echter niet voorkomen. Rond het jaar 2000 stond de korenwolf op het punt van uitsterven. Door de laatste dieren te vangen en een fokprogramma te beginnen, is de soort op het nippertje gered. Met de nakomelingen uit het fokprogramma is een herintroductie- en onderzoeksproject gestart om te achterhalen wat een gezonde populatie korenwolven nodig heeft. Over het onderzoek is een proefschrift geschreven, wat woensdag 17 juni 2020, in het openbaar zal worden verdedigd aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Image
Jonge hamsters lopen een groot risico opgegeten te worden (Bron: Gerard Müskens)
Jonge hamsters lopen een groot risico opgegeten te worden (Bron: Gerard Müskens)
Image
Meer kleur maakt het agrarisch landschap aantrekkelijk (Bron: Gerard Müskens)
Meer kleur maakt het agrarisch landschap aantrekkelijk (Bron: Gerard Müskens)

Korenwolfbeheer in de toekomst

De korenwolf blijkt zeer afhankelijk van graanakkers en luzerne en een goed korenwolfvriendelijk beheer. Het diertje is een favoriete prooi voor veel roofdieren, waardoor het belangrijk is dat de vrouwtjes minimaal twee nestjes per jaar krijgen. Het is daarom belangrijk dat agrariërs hun graan veel later in de zomer oogsten dan nu gebruikelijk en het is belangrijk dat het verbouwen van graan wordt gestimuleerd. Op slechts 20% van de akkers staat tegenwoordig nog graan, terwijl dat in het verleden vaak meer dan 70% was. Graanakkers zijn behalve goed voor korenwolven, ook heel goed leefgebied voor akkervogels, dagvlinders en zeldzame akkerplanten.

Image
De torenvalk eet met name de veldmuizen die leven op de hamster akkers (Bron: Gerard Müskens)
De torenvalk eet met name de veldmuizen die leven op de hamster akkers (Bron: Gerard Müskens)
Image
Akkerplanten vind je meestal aan de randen van percelen (Bron: Gerard Müskens)
Akkerplanten vind je meestal aan de randen van percelen (Bron: Gerard Müskens)

Kringlooplandbouw

Het herintroductie- en onderzoeksproject heeft de korenwolf nog niet definitief kunnen redden, daarvoor zijn o.a. nog te weinig akkers met agrarisch natuurbeheer aanwezig in Limburg. Wel is dankzij het project het draagvlak voor agrarisch natuurbeheer sterk toegenomen. Agrarisch natuurbeheer is tegenwoordig een volwaardig onderdeel van de agrarische bedrijfsvoering, maar de complexe regelgeving maken de uitvoering niet eenvoudig. De komende jaren is het van groot belang dat in het agrarisch gebied maatregelen worden genomen die bijdragen aan meer biodiversiteit in het boerenland. Dat streven past naadloos bij een kringlooplandbouw, het Deltaplan Biodiversiteit en de van ‘boer-tot-bordstrategie (farm-to-fork)’ van de Europese Commissie.

Image
De arenstripper zorgt ervoor dat na de oogst dekking aanwezig blijft (Bron: Gerard Müskens)
De arenstripper zorgt ervoor dat na de oogst dekking aanwezig blijft (Bron: Gerard Müskens)
Image
Huismussen vinden veel voedsel op akkers met beheer (Bron: Gerard Müskens)
Huismussen vinden veel voedsel op akkers met beheer (Bron: Gerard Müskens)

Wil je meer horen over de korenwolf? Meld je dan aan voor het Natuurplaza symposium ‘Naar een biodivers agrarisch landschap’ op 17 juni.

Publicatiedatum: 15 juni 2020

Tekst: Maurice La Haye, Zoogdiervereniging
Foto's: Gerard Müskens