Brabantse Vleermuiswerkgroep laat vleermuizen beter wegkruipen.

22 november 2018

De dagen worden korter en de eerste nachtvorst is een feit. Voor vleermuizen gaat de periode van winterslaap in. Ongeveer de helft van de Nederlandse vleermuissoorten zoekt daarvoor ondergrondse koele, vochtige ruimten op: oude bunkers, mergelgroeven, forten, maar ook speciaal voor hen aangelegde vleermuiskelders. Dit jaar besteedde de Vleermuiswerkgroep Noord-Brabant aandacht aan de verbetering van een aantal van deze vleermuiskelders: ze plaatsten speciale wegkruipstenen zodat vleermuizen er zich beter kunnen schuilhouden.

Wegkruipsteen met verschillende gaten en kieren waarin vleermuizen kunnen wegkruipen.
Vivara Pro wegkruipsteen met verschillende gaten en kieren waarin vleermuizen kunnen wegkruipen. Foto: Carlo Wijnen

Dat Nederland een land is van de “maakbare natuur” is goed te zien aan de inmiddels meer dan honderdvijftig speciaal gebouwde “vleermuiskelders”. Initiatiefnemers van een dergelijk bouw of aanpassing zijn vaak natuurbeheerders en gemeenten, maar ook particulieren. Het bouwen of aanpassen van een ondergrondse winterverblijfplaats voor vleermuizen is geen “rocket science”. Een verblijf moet echter wel aan een aantal voorwaarden voldoen wil het ook echt gaan werken. Het moet in de winter koel en behoorlijk stabiel zijn (tussen de 0 en 10 graden Celsius) met het liefst wat kleine temperatuurverschillen tussen verschillende “kamers”, erg vochtig (>80% luchtvochtigheid), rustig (geen bezoekers, eenmalige wintertelling uitgezonderd) en vleermuizen moeten er voldoende plekjes kunnen vinden om te hangen of een beetje weg te kruipen.

De betonnen wanden van veel vleermuiskelders bieden vleermuizen weinig hang- en wegkruipmogelijkheden.
De betonnen wanden van veel vleermuiskelders bieden vleermuizen weinig hang- en wegkruipmogelijkheden. Foto: Carlo Wijnen.

Carlo Wijnen, vrijwilliger van de Vleermuiswerkgroep Noord-Brabant, kwam echter in de afgelopen jaren regelmatig nieuwbouw-winterverblijven tegen die op het gebied van verblijfmogelijkheden tekort schoten. “Alle goede bedoeling ten spijt: er worden regelmatig nieuwe winterverblijven gemaakt, maar slechts enkele worden zo afgewerkt dat er ook echt vleermuizen kunnen hangen of wegkruipen. Veel nieuwe winterverblijven worden met beperkte middelen gemaakt, waarbij wordt gekozen voor betonnen snelbouwelementen zoals keerwanden en duikerelementen. Of een metselaar heeft naar eer en geweten mooie strak gemetselde muurtjes geplaatst. Allemaal te  glad om als vleermuis aan te gaan hangen en zonder kieren om in weg te kruipen. Soms wordt er wel aan gedacht om voor de vleermuizen wat kieren te laten vallen, maar overwegend is dit onvoldoende om zo’n winterverblijf echt aantrekkelijk te maken voor vleermuizen”

Carlo ging daarom aan de slag en bedacht een project om in nieuwe en bestaande objecten in Noord-Oost Brabant speciaal voor vleermuizen gemaakte wegkruipstenen te plaatsen. Dit zijn grote ruwe blokken van houtbeton – een mengsel van beton en houtvezels – met daarin kieren en gaten in verschillende formaten. Voor iedere soort vleermuis wat wils en de mogelijkheid om alléén of in een groepje te overwinteren.

Carlo Wijnen plaatst een wegkruipsteen in een winterverblijfplaats voor vleermuizen.
Carlo Wijnen plaatst een wegkruipsteen in een winterverblijfplaats voor vleermuizen.

Hij kreeg daarvoor subsidie van Brabants Landschap, Provincie Noord-Brabant en PostcodeLoterij. Vleermuiskelders in Sint Oedenrode, Heeswijk-Dinther, Vinkel, Nuland, Oss, Lith, Demen, Herpen, Reek, Volkel, Odilliapeel, Gassel en Beers zijn van deze stenen voorzien en een door vandalisme vernielde vleermuiskelder in Zeeland werd weer volledig opgeknapt.

Nu is het afwachten hoe snel de vleermuizen deze hang- en wegkruipstenen gaan ontdekken en gebruiken. Er is in ieder geval letterlijk niks meer wat hen nog in de weg hangt.

Franjestaart in een speciaal daarvoor geplaatste wegkruipsteen.
Franjestaart in een speciaal daarvoor geplaatste wegkruipsteen. Foto: Erik Korsten

Tekst en foto's Carlo Wijnen, Vleermuiswerkgroep Noord-Brabant en Erik Korsten, Zoogdiervereniging.

De op de foto's getoonde wegkruipstenen voor vleermuizen zijn van het type VK ST 02 van Vivara Pro.

Publicatiedatum: 21 november 2018