Herstel zoetwaternatuur hapert
Nederland is als rivierdelta rijk aan water. Het natuurherstel van onze bedreigde waterrijke natuur blijkt helaas vanaf 2010 te stagneren. Dit is te lezen in het Living Planet Report Nederland 2026. We maken ons zorgen over zoogdiersoorten die afhankelijk zijn van zoet water en oevers. Denk hierbij aan otters, hermelijnen, meervleermuizen, watervleermuizen, waterspitsmuizen en Noordse woelmuizen. Hermelijn, meervleermuis en Noordse woelmuis zijn dusdanig achteruitgegaan dat ze op de Rode Lijst staan. Vier soorten zijn Europees beschermd; hiervoor hebben we als waterrijk land een extra verantwoordelijkheid en zelfs wettelijke verplichting om goed voor te zorgen. Deze soorten zijn de bever, otter, meervleermuis en Noordse woelmuis. Van deze vier gaat het alleen met de bever goed. De Noordse woelmuis is er zo slecht aan toe dat we bang zijn dat deze soort zelfs binnen afzienbare tijd kan uitsterven als er niets gedaan wordt. Van de meervleermuis zijn we ongeveer 40% verloren sinds 1994.
Kansen op herstel
Belangrijk zijn robuuste verbindingen, goede waterkwaliteit en natuurvriendelijke oevers. Bij waterkwaliteit gaat het vooral om minder vervuiling door mest en pesticiden. Harde waterkanten vervangen door natuurlijke oevers is een wondermiddel. De oeverplanten zuiveren water, laten Amerikaanse rivierkreeften weinig plek om te graven en de rijkbegroeide oevers geven allerlei dieren leefgebied en verbinding. Robuuste verbindingen zijn nodig langs ons gehele Nederlandse rivierengebied en de plassengebieden van West-Nederland, die een 'Natte As' vormen van de Randmeren en Naardermeer naar de Biesbosch. Met faunapassages daarin voorkomen we ook dat ieder jaar duizenden watergebonden dieren worden aangereden. Jaarlijks wordt een derde tot een kwart van de populatie otters doodgereden in het verkeer.
De otter staat symbool voor het succesvolle herstel van waterrijke natuur in het noorden en oosten van Nederland. Dat succes moet worden doorgezet naar het westen en zuiden en het aantal verkeersslachtoffers onder watergebonden dieren moet omlaag. De Europese Natuurherstelverordening en Kaderrichtlijn Water bieden daarvoor het kader - zodat bijzondere zoogdieren een toekomst hebben in onze waterrijke landschappen.