Nederland wordt dorre vlakte: 'Noodplan nodig voor natuur'

Waterstanden moeten omhoog en natuurgebieden aan elkaar geknoopt om de natuur beter bestand te maken tegen extreme droogte. Dat willen natuurorganisaties. Zij vrezen dat dier- en plantensoorten uitsterven als Nederland vaker met hittegolven te maken krijgt.

Nu al komen sommige soorten ernstig in de knel. Zo zijn er noodoperaties opgetuigd om de kleine heidevlinder en een aantal zeldzame beekvissen te redden. ,,Deze droogte drukt ons met de neus op de feiten. Klimaatverandering is niet alleen een kwestie van een stijgende gemiddelde temperatuur, maar gaat gepaard met extremen. Die zullen de komende decennia alleen maar groter worden. Het is de vraag of onze natuurgebieden daartegen bestand zijn’’, zegt voorzitter Titia Wolterbeek van SoortenNL, de overkoepelende stichting achter tien natuurbeschermingsorganisaties waaronder de Zoogdiervereniging en De Vlinderstichting. 

Stresstest
De organisaties willen dat alle natuurgebieden in Nederland, net als alle gemeenten, worden onderworpen aan een klimaatstresstest. Gemeenten zijn verplicht om uiterlijk volgend jaar een klimaatstresstest te doen. Die moet uitwijzen waar de knelpunten liggen bij extreme weersomstandigheden. Daarbij gaan ze uit van het klimaatscenario van het KNMI dat in 2050 hevigere buien, hetere zomers en langere periodes van droogte voorspelt. 

Het zou goed zijn om ook in kaart te brengen wat de gevolgen voor de natuur zijn, als die weersextremen werkelijkheid worden, zegt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen Universiteit. ,,De huidige droogte gaat nog jarenlang zijn weerslag hebben in de natuur. De Nederlandse natuur is zo versnipperd en slecht beschermd, dat ze deze klap eigenlijk niet kan hebben.’’ Voor dier- en plantensoorten die nog maar in één gebied voorkomen, kan een lange periode van droogte de fatale klap zijn. 

Water en voedsel
Ook de natuurbeheerders maken zich zorgen over de gevolgen van klimaatverandering voor de natuur. Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten willen dat natuurgebieden groter en robuuster worden gemaakt. ,,Door gebieden met elkaar te verbinden, kunnen dieren wegtrekken naar een plek waar nog wel water en voedsel te vinden is’’, zegt woordvoerster Marjolein Koek van Natuurmonumenten. 

Daarnaast pleiten de natuurorganisaties voor hogere waterstanden. De grondwaterstanden worden nu kunstmatig laag gehouden voor de landbouw, zegt Joke Bijl van Staatsbosbeheer. ,,Nederland is altijd erg gericht geweest op het afvoeren van water. We moeten juist zorgen dat de natuur meer water vasthoudt.’’


In plaats van een bloeiend heidegebied is de Veluwe momenteel een dorre vlakte, toont boswachter Lennard Jasper (Bron: Vakfoto Van Der Beek)

Tekst: Algemeen Dagblad (AD); Foto: Vakfoto Van Der Beek